Дзецку потребни любов и дисциплина

автор м. тамаш 26. януар 2020

Фаховци твердза же дзецку потребни и любов, и дисциплина. Любов, бо вона дзецку посила порученє же вредзи, и так воно розвива самодовириє, почитованє и любов ґу себе. Дисциплина же би научело цо добре а цо нє добре, же би здобуло роботни звикнуца и самодисциплину, хтори потребни за успих и задовольство у живоце.

О тим кеди почац воспитовац дзецко гутори мастер педаґоґ Наташа Колєсар, хтора роби як преподавач „НТЦ Системи ученя” у Новим Садзе, з дзецми предшколского возросту.

– Воспитанє дзецка то нє подїя за чийо уводзенє треба чекац одвитуюцу хвильку у його одрастаню. Як єден од ключних факторох у розвиваню особи, воспитанє то континуовани процес хтори уткани до каждодньових

Наташа Колєсар

активносцох у животу дзецка од самого початку. У вчасним дзецинстве воспитованє ше одвива паралелно зоз допатраньом дзецка. Перши и примарни воспитаче то вшелїяк родичи. Способ на хтори ше вони одноша ґу сиґналом хторе дзецко посила (шмих, плач, мимика, рух), препознаванє и одвитуюце реаґованє на його физиолоґийни потреби, заинтересованосц за нови форми справованя хторе указує, доприноша нє лєм физичному здравю, алє и же би дзецко мало емоцийну сиґурносц и могло поставиц добру подлогу за його дальши розвой – гутори Колєсарова. 

По єй словох, дзецко сиґурне теди кед позна гранїци допущеного и прилапеного справованя.

– „Сиґурне” нє значи же будзе вше и задовольне у хвильки кед му тоту гранїцу поставяце. Напроцив. Цалком похоплїве же у ситуациї кед му одлука одроснутого нє одвитує, укаже процивенє (плач, молбу, бунт…) и пробує випитац одлучносц и упартосц тих цо му гранїци поставяю. Ключне же би родичи у таких одлукох вєдно витирвали и ускладзели свойо поступки, цо на длугорочним плану будзе дзецку на хасен – гутори Наташа Колєсар.

– Же би ше дзецко з часом оспособело и осамостоєло, треба го уключовац до каждодньових активносцох одмалючка (од збераня бавискох, шматох, вязаня шнуркох, помоци коло и обисцу…). У таких активносцох важне дзецом дац часу же би задату активносц пробовали цо самостойнєйше одробиц и дац нагоду же би ше чувствовали успишно, бо успих сам по себе найлєпши порушовач за далєй. Часто одроснути швидко припомогню, же би ошлєбодзели дзецко од фрустрациї, або зато же будзе швидше кед то вони поробя, алє треба знац же нє кажда помоц дзецкухаснує – гутори Колєсарова. 

По єй словох, нє шицко єдно хтори воспитни стил ше хаснує, бо кажди од нїх ма иншаки ефекти на дзецко и ма важну улогу у емоцийним, социялним и коґнитивним розвою дзецка.

– Виглєдованя указую же ше найлєпши ефекти на психо-социялни розвой дзецка посцигую з авторитативним стилом воспитованя – лєпши успих у школи, у социялних одношеньох, чувство особней вредносци, позитивна слика о себе, ридше приходзи до девиянтного справованя у одношеню на ефекти других воспитних стилох. У условийох у хторих чувствує же є любене, уважене, прилапене, алє тиж так зна же постоя одредзени правила хторих ше муши притримовац, дзецко розвива здраву и складну слику о себе и своїм окруженю. Нє єднака воспитна моц фамелиї и других институцийох до хторих ше дзецко уключує. Воспитанє у предшколскей, а потим и школскей установи нє шме буц замена за воспитанє у фамелиї и нє ошлєбодзує родичох од обовязки воспитованя своїх дзецох.  

ТРЕБА БУЦ ОД СЛОВА

Вельку улогу у воспитаню дзецох уж од їх другого рока, накеди ше мацери после положнїцкого одсуства маю врациц на роботу, маю виховательки у предшколских установох, бо дзеци там препровадзую вецей од осем годзини дньово.  Виховательки Мария Вадаски Сушич, Мария Хромиш и Ива Букатка Горняк робя у Предшколскей установа „Speak Up” (www.speakup.rs) у Новим Садзе, хтора од 1992. року роби и як школа анґлийского язика и ма лиценцу Покраїнского секретарияту за образованє. Воспитанє  дзецох їх каждодньова любов и робота.

Вихователька Ива Букатка Горняк гвари же дзецко пред яшельками, дома, треба же би научело жувац єдзенє, хторе нє виблендиране, же би ше му розвили мускули за жуванє. Кед мож, дзецко треба же би самостойно ходзело, же би родичи були дошлїдни совитом медицинскей шестри и воспитача, же би адаптованє на яшелька було цо лєгчейше.

– У яшелькох ше розвива гиґиєнско-физиолоґийни звикнуца, умиванє рукох, престава ше ношиц пелюхи, одвикує ше од фляшочки и дуди. Тиж так ше роби на розвиваню моторики и ритмики през моторични и музични активносци, як и розвой сензорней перцепциї – хтора у тим возросту барз важна, як и подобове виражованє през оцисок лєбо рисованє з пальцами и каждодньове бависко – гутори вихователька Ива Букатка Горняк.

Виховательки Мария Сушич и Мария Хромиш гваря же як у живоце, так и зоз дзецми, треба мац ясне становиско и през догварку вєдно зоз дзецми одлучовац и на тот способ дац каждому дзецку на значносци и так стимуловац розвой його самодовирия.

– Дзеци треба учиц цо добре за нїх у живоце и треба правиц ситуациї през хтори вони сами заключа цо добре, а цо нє. Зоз дзецми треба буц од слова, цо значи же треба витвориц тото цо зме им обецали и нє обецовац им дацо цо ше нє може витвориц. Укажце дзецку же є важне, уважуйце го и вец и воно вас будзе ценїц. Дзецко анї у єдним случаю нє треба пребарз защицовац и нє треба правиц идеални условия у хторим им нїч нє будзе хибиц, бо ше вец єдного дня, кед постаню свидоми стварносци, розчарую до реалного живота и будзе им чежко. На дзецко треба патриц як на формовану особу, як на вельке, уводзиц го до животних ситуацийох и рутинох, алє и свойо очекованя уклопиц до дзецкового возросту. Анї случайно дзецко нє треба вишмейовац, словнїк комуникациї зоз дзецком треба же би бул коректни, бо дзецко розвива свою бешеду так же шицко упива. З дзецком и дома треба бешедовац правилно, розумлїво, бо праве родитель модел свойому дзецку! – гуторя виховательки Мария Вадаски Сушич и Мария Хромиш.

БАВИСКО И ПОХВАЛА БАРЗ ВАЖНИ

Виховательки гваря же у дзецинстве найглавнєйша ствар то бависко! Дзецку треба оможлївиц же би ше бавело у каждей ситуациї, бо так дзеци найбаржей уча.

– Треба ослуховац їх бависко и на тот способ ше одгаднє цо дзецко найбаржей интересує и треба збогацовац таке бависко. Важне нє претарговац их,  алє пущиц их най розвиваю мрию. За дзецко найважнєйше  же би було физично активне и же би цо вецей було на швижим воздуху. Може ше бавиц и нука и на шедзаци, бо то розвива сцерпенє, концентрацию, прецизносц, ґрафомоторику… Каждому дзецку похвала барз значи! У каждей нагоди дзецко треба похвалїц, гоч ше даєдни ситуациї и подрозумює… нпр. „Браво же ши умил руки пред полудзенком!” За дзеци хтори ше аґресивно справую, треба мац вельо сцерпеня и побешедовац о каждей аґресивней ситуациї, як ше дзецко чувствує, прецо то роби… У векшини случайох ше случує же праве на таки способ аґресивне дзецко виполнює свойо нєзадовольство пре дацо. Найчастейше то скрита любомора, або прицагованє уваги на себе. Вшелїяк, треба пренайсц ситуациї кеди го мож похвалїц, пробовац пренайсц под час єдного дня цо вецей ситуациї за хтори  го мож похвалїц, а зменшац критики. Йому то будзе барз значиц и на тот способ му ше помогнє. Зоз ганьблївим дзецком треба иншак, нє треба го форсирац же би меновал свойо чувства и нє класц го до ситуацийох у хторих ше вон нє чувствує приємно. Ганьблїви дзеци маю мало самодовирия и такому дзецку треба указац же ше вери до його способносцох и дац му задатки, або правиц ситуациї у хторих ше вон будзе чувствовац значни. Указац му же ше вери до ньго и же воно то може – гуторя виховательки Мария Сушич и Мария Хромиш.

З „ДЗЕЦИНСКОГО МЕМОРАНДУМА”

– За воспитанє дзецка, же би було самостойне, сиґурне и особне же би ше лєгко уклопело до ґрупи у дзецинскей заградки, а вец у школи и у живоце похасновали зме думки з ”Дзецинского Меморандума”, хтори виложени у нашим роботним просторе – гваря виховательки Сушич, Хромиш и Горняк: * Нє губ ме, знам же нє мушим мац шицко цо глєдам, лєм це преверюєм. * Нє обецуй, можебуц ши нє годзен виполнїц, и то погуби мойо довириє хторе мам до тебе. * Нє хаснуй силу процив, бо ме так учиш же сила то єдине цо ше рахує. * Нє глєдай толкованє за мойо подле справованє, дакеди справди нє знам прецо сом дацо зробел. * Нє защицуй ме од пошлїдкох, мушим учиц зоз искуства. * Нє виправяй ме пред другима, вецей ми будзе значиц кед то зробиш кед зме сами. * Нє старай ше же мало часу препровадзуєме вєдно, важне як ше го препровадзує. * Справуй ше ґу мнє як ґу приятельови. Вец и я будзем твой приятель. Запаметай, вецей ше учи на прикладох як од критики. * И попри шицкого, я це барз любим, модлїм це врац ми то з любову.

Мария Хромиш, Мария Вадаски Сушич и Ива Букатка Горняк

(Опатрене 227 раз, нєшка 1)