ПРЕДВИБЕРАНКОВА АНАТОМИЯ: Потримац розвой руских медийох

автор тамаш мартица 29. октобер 2018

Обвисцованє на язику националней меншини, як и образованє, култура, и службене хаснованє язика и писма, обласци хтори дїялносц Националного совиту и у хторих ше витворює право националней меншини на самоуправу. Сучасне обвисцованє або информованє при Руснацох на тих просторох облапя друковани и електронски медиї и опера ше на богату традицию „Руских новинох”, хтори виходза од 1924. року. Праве пре одвичательносц и ґу нашим предком и ґу новим ґенерацийом, у наиходзацим чаше Национални совит будзе ше закладац за континуовани розвой и модернизованє руских медийох, же би информациї о шицким цо ше случує у нашей рускей заєднїци и у местох дзе жию Руснаци були на час доступни на нашим руским язику.

Руснаци у Сербиї маю нагоду каждодньово ше информовац на своїм язику прейґ медийох хтори видава Новинско-видавательна установа „Руске слово”, а то сайт НВУ „Руске слово” з аґенцию Рутенпрес,  тижньово новини „Руске слово” и часописи за дзеци „Заградка” и за младих  МАК; и прейґ Явней медийней установи Радио телевизиї Войводини, точнєйше прейґ програмох на руским язику Радио Нового Саду и Телевизиї Войводини, як  и на сайту тей медийней установи.

После приватизациї локалних медийох, медийна слика информованя на руским язику на локалним уровню худобнєйша за даскельо медиї. Тераз емисиї на руским язику емитую лєм радио станїци зоз Кули:  Q media Q радио Кула каждодньово и Клик ФМ Кула по проєктох; Радио Реґиї Бачка зоз Бачкей Тополї, хтора емисиї емитує и по ТВ-кабловскей системи; и у Шидзе Радио програма Коперникус РТВ Шид. З часу на час тематски емисиї на руским язику маю и даскельо приватни радио-телевизийни хижи зоз Нового Саду, хтори средства обезпечую прейґ проєктох. Локалне информованє на руским язику у општини Вербас нєт од приватизациї ЯП за информованє Вербас 2015. року, а у општини Жабель емисиї на руским язику було єден час лєм як часц медийного проєкта. Праве у тих општинох треба обезпечиц информованє на руским язику, же би нашо Руснаци мали информациї о подїйох у своїм штредку, а окреме о активносцох знука нашей рускей заєднїци.

Компетенциї Националного совита у обласци информованя же може основац установи, привредни дружтва и фонадициї хтори видаваче медийох. Так 2004. року на Национални совит рускей националней меншини пренєшени сновательни права над НВУ „Руске слово”.

Попри тим, Национални совит ма и право предкладац члена Совиту Реґулаторного цела за електронски медиї, приноши стратеґию розвою информованя на язику националней меншини, у складзе зоз стратеґию у обласци информованя Републики Сербиї. Национални совит дава предлог за розподзельованє средствох за проєкти, хтори ше приклада на явни конкурс хтори розписує орґан  явней власци, пре подзвигованє квалитета информованя припаднїкох националних меншинох. Дава предлоги и препоруки управним одбором и програмским совитом явних медийних сервисох у вязи зоз програмами на язикох националних меншинох. Кед явни медийни сервиси маю редакторох за програму на язикох националних меншинох, дава думанє о кандидатох за одвичательних редакторох програмох на язикох националних меншинох у явних медийних сервисох. Дава думанє на звит Програмного совиту явних сервисох у вязи зоз програмскима змистами на язикох националних меншинох. Шицко то обласци у хторих Национални совит може допринєсц лєпшому инфомрованю на руским язику.

У Националней стратеґиї Руснацох у Сербиї по 2020. рок єдна часц пошвецена информованю на руским язику, у хторей начишлєни уж спомнути медийни хижи. Векша часц запланованого зоз Стратеґию сполнєта, окреме кед у питаню НВУ „Руске слово”, хторому Национални совит и снователь.

Тераз, два роки скорей як видзе термин актуалней Стратеґиї, прави час же би ше спатрело стан у рускей заєднїци у Сербиї, у наших руских медийох и рушело з пририхтованьом новей Националней стратеґиї, та и Стратеґиї руских медийох, хтора облапи кадрове и технїчне моцнєнє.

При информованю на язикох националних меншинох важносц язика превозиходзи важносц медийного змисту хтори ше пласує, та так и при нас Руснацох. Доступносц информацийох на руским мацеринским язику оможлївює нам же бизме очували и розвили язик и културу, пестовали традицию, чували национални идентитет. 

(Опатрене 73 раз, нєшка 1)