Удало ше му буц тото цо сце – хирурґ. З єдного боку му и мило же остал ту. Так роздумує, а так гутори и моїм студентом, др Иван Кухайда, бо нє шицко у швеце таке як цо задумуєме.
Дохтор Кухайда бул школяр першей ґенерациї у Ґимназиї „Исидора Секулич”. Його мац Ксения Мария Кухайда була професорка биохемиї, оцец Мирослав правнїк як и його дїдо, и велї у роду по оцовей линиї. Ивана, заш лєм, прицагли природни науки. Раз дошол до єдней кнїжки з психиятриї и надумал же ше упише на Медицински факултет и же предлужи школованє праве у тей обласци. Нє пошол по тей драги, бо кед ше на студийох зявела хирурґия и кед першираз вошол до сали, вецей нє роздумовал о иншим.
Од факултету по Институт
-На трецим року сом рихтал роботу на Институту за хороти плюцох и туморох на плюцох, и кед сом шицко закончел, хирурґия якош була доминантна. Познєйше сом волонтирал на дзецинскей и васкуларней хирурґиї, бул сом у войску лїкар, а вец сом 2003. року достал роботу на торакалней хирурґиї у Сримскей Каменїци. Специялистични испит сом дал 2009. року, бул сом и асистент на Катедри за хирурґию, нєшка професор з предмета хирурґия на Медицинским факултету у Новим Садзе. Од 2018. року сом Управитель Клинїки за хирурґию першох на Институту за хороти плюцох Войводини – гвари др Кухайда бешедуюци о своїм образованю, академскей кариєри и предлужує о богатим искустве у обласци и роботи на торакалней хирурґиї и пулмолоґиї, о тим цо нєшка роби…
Торакална хирурґия широка обласц, а на тим на чим я робим то звекшого операциї карцинома на плюцох, гоч ту и други операциї хтори єст вельо менєй як тоти цо сом спомнул. Мойо польо интересованя то минимално-инвазивна хирурґия, операциї пре прейґмирне зноєнє пациєнтох, а важна ми и педаґоґийна робота. З єдним словом, любим свою роботу и барз сом єй пошвецени, любим оперовац, прицагує ме тота рижнородносц, озда же при оперцийох треба роздумовац о велїм у исти час. На минималней инвазивней хирурґиї за прейґмирне зноєнє сом почал робиц 2008. року и теди ми було важне же би ше о тим знало, и розширело, бо потамаль то була табу тема, а жадал сом же би людзе мали квалитетнєйши живот – гвари др Кухайда хтори на тим и докторовал, а потераз оперовал вецей яй 2.000 пациєнтох з тим проблемом. И нєшка оперує, ма 80 таки операциї до рока.
Искуства зоз швета, думаня и заключеня
Ище док бул на факултету, Иван бул у Шпаниї у Кадису у вельким модерним шпиталю, 2011. року ше усовершовал на познатим MD Anderson Cancer Center у Хюстону, у Словениї бул на усовершованю хторе тиж вязане за хирурґию, односно минималну инвазивну хирурґию, а бул и у Китаю хтори на ньго зохабел моцни упечаток.
У Сримскей Каменїци на Институту єст два операцийни сали и на дзень робиме у каждей по 3, 4 або 5 операциї. Китайци у своїм шпиталю у Шанґаю робя по 180 операциї дньово. Можебуц то и резултат того яки нєшка стан у хирурґиї, на хторей нє налоґа анї у нас, анї у Европи, ширше. То чежка робота, муши ше вельо учиц, одрекац и робиц, то чежки операциї и компликациї, а тренд таки же Европянє вибераю лєгчейши занїманя кед слово о медицини. У Америки хирурґове Азияти, у Нємецкей вше частейше Турци, у Британиї Италиянє и Греки. То так, кажде чежи за лєпшим – гвари наш собешеднїк хторого пре роботу з цалу фамелию поволали до Словениї, до Марибору. Нє пошол. Познєйше робел и приватно, три роки кажди викенд одходзел до Чарней Гори и оперовал. Бул то напарти период, гвари же бул пре таку роботу часто вистати. Робел и у Беоґрадзе, з часу на час и тераз там одходзи. Нєшка патри же би през викенди бул частейше з фамелию.
–– Удало ше ми буц тото цо сом сцел, и з єдного боку ми и мило же сом остал ту. Тото гуторим и моїм студентом, бо гоч дзе пойду, нє шицко у швеце таке як цо людзе думаю. И док тото виповедам, ламем ше, бо нє знам цо ту будзе о мешац, два, три… А вшелїяк же ту думам и на свойо дзеци
Навязани на рускосц
Иванова мац, Ксения Мария Кухайда Рускиня, родом з Коцура, одала ше за Словака Мирослава Кухайду, чия фамелия з Бачкей Паланки.
Иваново баба и дїдо Мария и Микола у Коцуре були учителє, познєйше прешли жиц до Нового Саду. И попри тим же др Кухайда Словак, у дзецинстве нєпреривно з мацеру бешедовал по руски, а ту була и тета Зденка Шарчев.
-Мац цали свой вик робела на Природно-математичним факултету у Новим Садзе на Катедри за биохемию. Була активна у руским културним живоце и єй заєднїци у Новим Садзе, и якошик ми руски язик бул блїзши. Запаметал сом церковни швета и потьку на тепши з рискашу, коляди, дарунки и одход до церкви. До Коцура сом ходзел на Кирбаї… Алє, було то давно, пред даскельома децениями. Остала тота моя навязаносц на рускосц, и по нєшка, з родзину, алє и другима Руснацами. По презвиску нєшка препознам дакого и такой ше озвем, опитам чи є Руснак або Рускиня, та якош през бешеду вше дойдземе до людзох хторих познаме – гвари Кухайда.
Дохторово дзеци тинейджере, синови 14, дошол по перши тим у фодбалу у Войводини, и успишни є фодбалер. Дзивка ма 15 роки и школярка є у Ґимназиї, а супруга тиж у медицини.
– Тололкуєм дзецом одкадз походза и важне ми же би знали хто зме и цо зме, и по мацери, алє и по оцови хтори направел аж и фамелийне стебло. Нє знам чи ше ми уда у моєй задумки, знаже же було би лєгчейше кед би и вони мали єдну тету як цо я мал Зденку. А кед слово о роботи, хирурґия длуго будзе моя главна робота. Єдного дня, верим же сом ше годзен баржей занїмац и з науку, бо думам же треба цошка за собу зохабиц. За тераз шицко провадзим, алє мушим припознац, частейше ше и одпочивам. Мац ми усадзела любов ґу кнїжком, хтора анї тераз нє престава, а ту и други активносци у природи за хтори верим же убудуце найдзем вецей часу – гвари на концу др Иван Кухайда.
Добра вистка
-Нажаль, ми у Сербиї найгорши у Европи по тим як ше часто зявює карцином плюцох, маме найвекшу смертельносц, а перши зме и по статистики, т.є. по числу тих цо куря на 100.000 жительох. То катастрофа и то ище баржей будзе видно у шлїдуюцих 20-30 рокох. Тото цо добре, то же пред пейцома роками Институт за хороти плюцох почал з Програму скрининґа, вчасного одриваня карцинома плюцох. Пациєнти приходза на нїскодозни скенер дзе мож обачиц мали пременки на плюцох, у першим стадиюму. Док нє було скрининґ програми, лєм 7 проценти одкрити у тим вчасним стадиюму, а тераз першим стадиюму одкриваме 40 одсто, цо барз добре. Скрининґ заплановани на уровню цалей жеми, у Новим Садзе почал 2020. року. Корона шицко дакус спомалшела, Вербас и Суботица у програми, а спомнуте ма зажиц у Зомборе и Зренянину. Думам же по конєц 2024. року 6.000 особи прешли през скрининґ програму – гвари дохтор.
Драга по Институт
Иван Кухайда дипломовал на Медицинским факултету у Новим Садзе 2001. року, а специялизацию з торакалней хирурґиї закончел 2009. року. Потим пришли на шор субспециялизация з пулмолоґиї, як и докторска дисертация 2016. року. У велїх обласцох своєй роботи др Кухайда ше по тераз усовершовал, професор є на Медицинским факултету, а його други дом то Институт за хороти плюцох Войводини дзе є уж седем роки руководитель Клинїки за торакалну хирурґию.