Кальово пеци ше врацели до моди

автор с. саламун    10. фебруар 2020

Дакеди ше нє могло задумац обисце котре нє ма муровани або кальови пец. Вец вони єден часц нє були у моди, заменєли их други файти пецох и зогриваня обисцох, електрични пеци и пеци на ґаз и централне зогриванє  просторийох з радиятороми. Остатнїх рокох кальово пеци ознова популарни, а окреме кед ше у нїх злучую традиция и нови знаня, кед максимално вихасновюю огриву и даваю оптималну температуру.

Же би кальови пец добре функционовал и же би добре зограл просторию у хторей ше находзи, треба мац доброго майстра котри го зна так поскладац же би ше з топеньом посцигло и оптималне вихасновйованє огриви и оптималне зогриванє простору. Дзекуюци майстрови Митрови Кухаровому зоз Ґосподїнцох и у терашнїм чаше, кед єст вельке понуканє сучасних пецох за зогриванє просторийох, барз популарни кальово пеци  котри нє лєм же даваю окремну цеплоту каждому обисцу, алє су и економични. Гоч у нєшкайших часох економичносц нє у моди, велї, а окреме жителє валалох, ше врацаю ґу старим вредносцом, медзи нїма и зогриваню на кальово пеци. Правенє и ремонтованє кальових пецох ремесло хторе глєдане и тераз, та майстор за кальово пеци Митар Кухар зоз Ґосподїнцох ма надосц роботи нє лєм у местох у општини Жабель, алє и у околних општинох.

Митар ремесло отримованя стародавних мурованих (руских) пецох, як и ремонтованє и правенє новох кальових пецох научел од оца. Оцови почал помагац у роботи зоз пецами кед мал шеснац роки и потераз у тим ремеслу здобул богате искуство.

– Кед любиш тото цо робиш, и кед ши ремесло научел од доброго майстра, вец ши на правей драги. Так повесц, шицко сом зваладал. Найволїм робиц зоз природнима материялами, яке ше дакеди робело и як сом з оцом робел. Алє таки репроматериял вше чежше найсц – гварел майстор Митар Кухар зоз Ґосподїнцох, хтори просеково до рока направи коло двацец седем пеци, дакеди скоро штерацец, а дакеди двацец, завиши од того кельо єст поручене. Припознава же ше млади малженски пари частейше одлучую ремонтовац, як звалїц стари пец, и то углавним кальово пеци, бо народни, руски пеци углавним уж, з векшого, звалєни.

– Найвецей правим нови кальово пеци, а ремонтуєм и стари. Остатнї пейц роки найвецей правим нови кальово пеци, а факт же кальово пеци вше популарнєйши потвердзел ми и приватнїк котри у Темеринє прави цегли з котрих ше тоти пеци склада. Гварел ми же их тераз ма тельо наручене, же их будзе правиц цалу жиму, а же дакеди, нє так давно, такей роботи мали лєм у октобру и новембру и вец павзу до яри – гварел Митар Кухар.

ЗНА ЦО МОЖ, А ЦО НЄ ИДЗЕ

Митар уж полни штири децениї роби з пецами, правел кальово пеци рижних димензийох, алє и пеци за други намени, як цо ресторански пица-пеци и роштилї за ресторани и обисца.

– Порада з муштерию пред правеньом пеца ми найважнєйша и можем правиц пеци рижних фурмох, бо познам технолоґию,  знам цо може, а цо нє може, бо єдине важне же би пец добре зогривал простор.

Вше частейше одо мнє глєдаю же бим як часц кальового пеца справел и лавки коло пеца. Дакеди кальово пеци мали єдноставну фурму, а нєшка ше прави рижни фурми и велькосци, з лавку, або без нєй. Кладзенє етажного котла до кальового пеца ше указало барз добре, док ше спирала-бойлер у кальовим пецу нє указал так добре – гварел майстор Митар. Вон гварел и же ше на тот способ, зоз котлом може зограц коло сто двацец, або сто трицец квадрати обисца котре ма солидну изолацию. Теди ше за просеково жимну сезону потроши коло пейц, шейсц метери древа, алє на тото вплївує и же хто як люби же би му було цепло у обисцу.  

– Кальови пец з котлом може зограц пейц або шейсц радиятори. За таке ше вше частейше одлучую, а медзи тима радияторами часто кладу єден горизонтални котри служи як сушач у купальнї. Мож зогривац и вецей, алє то уж завиши кельо хто люби же би му було цепло. Бо дакому цепло на двацец ступнї, а дакому жимно на двацец пейц – гварел майстор Митар.

ПЕЦИ ЗА РИЖНИ НАМЕНИ

Остатнї три роки, вяри ма вецей роботи як узвичаєно, алє главна сезона почина у другей половки авґуста, та док нє почню мрази. Пеци правел у обисцох и на викендицох, нука и вонка, а вонка найчастейше под терасу. Його пеци єст ширцом Сербиї и Войводини, та и у иножемстве.

– Осемдзешат одсто роботи робим вонка, та кед маржнє нє можем робиц пре материяли котри хаснуєм. Робота така же робим на месце дзе пец котри мам оправиц або справиц, односно там дзе жиє або пребува муштерия, так же кед єст роботи, вец ше и путує. Правел сом пеци рижних димензийох, медзи векшима, то пец од метер и пол зоз два метери, алє мож направиц и векши. Своєй дзивки сом справел таки же у нїм може печиц єдзенє, алє и зогривац обисце. Наисце мож буц креативни, лєм треба знац справиц пец так же би добре зогривал – гварел майстор Митар Кухар.

Правел и пеци за пекарнї котри гвари же ше лєпше указали кед су справени з обичней цегли, прави их и зоз шамоту, алє ше вон барз зогреє, та є нє вигодни за таке. У нас єст индустрийни и ручно направени ґлазирани шамотни плочи за кальово пеци, зоз бордуру и без нєй, а хто яке найволї, таке поручи. Цену кальового пецу найвецей формує цена кальовей цегли з котрей ше прави, а єст ю купиц у рижних фарбох. Просеково, за штреднє вельки пец потребне коло тисяч евра, єдна цегла кошта од коло штири и пол до пейц евра. У спомутей цени пеца ураховани и дзверка, котри драги. Вони од осемдзешат евра, та аж и до двасто пейдзешат. Таки драги дзверка маю скло, та даваю окремни амбиєнт, як камин, понеже видно огень, та даваю окреме цепли и романтични  абмиєнт. Тото цо интересантне при кальових пецох, а цо окреме визначує майстор Митар Кухар зоз Ґосподїнцох, то же су або добри, або нє добри, нєт помедзи, а як будзе то завиши лєм од того як их майстор направел. Свою прихильносц, ремесло и любов ґу тей роботи удало ше му пренєсц на дзивку Александру, котра му дзечнє помага, алє ше затераз нє опредзелєла же би єй то була примарна робота.

ПРИРОДНЕ, ЗАШ ЛЄМ, НАЙЛЄПШЕ

Народни, муровани, або як ше при нас Руснацох гвари, руски пеци, треба же би ше кажди даскельо роки з нука олїпйовало. Майстор войдзе нука до пеца, одрапе старе блато и облїпи пец з новим блатом, хтори тирва штири до пейц роки, зависно од майстра як пороби, алє и од того цо ше и на яки способ ше топи. Пец ше з нука масци з такволаним блатом, а у нїм єст води, плєви, писку, склєняней води, швиньскей шерсци, котру вше чежше мож найсц и купиц, та ше место нєй кладзе азбестни нїтки, котри служа як арматура у тей мишанїни.

– Швиньска шерсц ше за таке указала як найлєпша, алє ю барз чежко мож купиц. Нїхто ю нє сце зберац. Я ю наволїм хасновац, алє сом нєдавно почал хасновац азбестну нїтку и нє знам чи будзем мац рекламацию на роботу. Час укаже – гварел Митар Кухар, котри би заш лєм найволєл хасновац природни материяли котри ше указали як найлєпши. О його роботи ше можеце поинформовац на Фейсбук боку https://www.facebook.com/mitar.kuhar.

Митрово пeци на хасен и нука и вонка

(Опатрене 119 раз, нєшка 1)