Сцигнул марец, а з нїм, як и каждого року, Дзень женох. Єст єдна цикава информация хторей ше вше здогаднєм кед придзе тот дзень – питанє котре ше найчастейше ґуґла 8. марца то: Кеди Дзень хлопох? Вшелїяк, одвит постої, Медзинародни дзень хлопох 19. новембра, алє хлопох то нє интересує насправди, алє лєм прето же би нє були виключени, лєбо забути. Остаток рока, як и 19. новембра, нїґдзе нїкого.
Но, то нє значи же шицким хлопом завадза же ше жени виками борели най здобую политични права, то нам лєм гутори о култури хтора, можебуц, политично нєдозрета.
Нє циль ми дакого увредзиц, алє сцем обрациц увагу на тото же нам важнєйше положиц себе на перше место (поготов хлопом у патриярхалней култури) як розумиц тот други бок, и чом би вони вообще мали даяки дзень за преславу.
Пред даскельома тижнями сом слухала на Женских Студийох (Заґреб) о демократичносци дружтвох и о тим як мож вимерац ступень демократичносци. Вшелїяк, понеже хлопи здумовали теорию, єден з нїх заключел же то початок 1820. року, кед вецей як 50% билих хлопох у Америки достало гласацке право. З другого боку, феминистична критика гвари же така мира нє ма цалком смисла, з оглядом на тото же виключує пол чловеческого роду, а тиж и других людзох и меншини хтори жию на истей териториї и подложни су истим, лєбо ище барей риґорозним законским нормом. Вони инсистую на тим же о демократичним дружтве нє можеме бешедовац пред 20. виком – и, ниа, ище єдна интересантна информация,
першираз у историї чловечества, у держави Нови Зеланд шицки людзе, жени, хлопи и меншини достали право гласа 1893. року.
У Европи, у Швайцарскей жени найпознєйше достали право гласа, 1971. року. У наших крайох Словенки уж на початку 20. вику у Австроугорскей активно робели на здобуваню того права, алє кед ше приключели Кральовини СХС, тоти усиловносци були страцени пре сербски Устав. Тедишнї Устав тримал же жени менєй способни од хлопох, и поровновало ше их зоз дзецми и людзми хтори мали огранїчени интелектуални схопносци.
Зоз социялизмом тоти нєправди превозидзени, з єдного боку пре активне участвованє у антифашистичней борби док тирвала Друга Шветова Война, алє и пре социялистичне порозуменє же шицки людзе на жеми єднаки, односно од 1946. року Устав ФНРЙ
прокламовал ровноправносц гражданох без огляду на пол, народносц, расу и виру.
автор илустрациї: Младен Хаджич
Нєшка уж нє жиєме у социялистичней держави, терашня верзия капитализму, лєбо у теориї познатша як неолиберализем, ма цалком иншаке розуменє чловека и вредносци живота. Нєшка зме шицки цалком заменлїви, наша вредносц, можебуц, у даєдних кругох у нашей продуктивносци, алє основна dignitas humanae personae (достоїнственосц людскей особносци) вецей нє иснує. И дзе нас то зохабя у швеце политичних правох и обезправеносци? Як врациме вредносц чловеческому животу, кед култура и економско-политични контекст у хторим жиєме вецей нє ма нїяку вредносц? Я одвит находзим у заєднїцтве, локално, ту дзе жиєме. Прето важни политични демонстрациї на Дзень женох, важне висц на улїци, потримовац жени, пренайсц порозуменє, и шириц политичну борбу хтора уключи до себе глїбши смисел живота шицким нам.
Єднаки права нє привилеґия, вони основа за политично освидоменше и културно отворенше дружтво.
И на самим концу, сцем наглашиц цо феминизем принєсол дружтву:
Хлопом вон принєсол правни рамики за оцох як хранїтельох; старательство после розходу; одсуство зоз роботи. Активно критикує милитаризем и обовязну хлопску жертву у войни, и роби на защити хлопох хтори жертви насилства. Тиж так бешедує о праву на вибор, идентитетски, емотивни, право на живот без пресиї патриярхату.
У ширших рамикох и женом феминизем принєсол право на образованє и роботу; защиту у фамелиї; право на ровноправносц у малженстве; право на розход и старательство; репродуктивни права, у рамику хторих и право на контрацепцию и леґални абортус; розвой ґинеколоґиї и медицини вообще. Теорийно розвива концепти роду як дружтвеней катеґориї (нє биолоґийней детерминанти) и интерсекционалносци (преплєцени идентитети у єдней особи). До ньго уключена и заєднїцка борба зоз ЛҐБТ заєднїцу; видлївосц и права транс людзох и велї други.