Саня Гаргаї специялиста социялней медицини, хтора о превентиви почала роздумовац кед закончела Медицински факулет у Новим Садзе. Шлїдом мацери дохторки Мартици Гаргаї, а познєйше и брата Владимира, фаховца у ортопедиї и трауматолоґиї, медицина була природна драга по хторей крачала и гвари, остава на нєй. Занята є у Институту за явне здравє Войводини у Новим Садзе.
Кед ше єй давно требало уписац до стреднєй школи, Саня Гаргаї була єдна з тих хтора до конца нє була сиґурна за цо ше опредзелїц. Добре єй ишли природни науки, а при мацери дохторки Мартици Гаргаї полюбела медицину, та и нєшка памета кед єй на дзень упису оцец у авту гварел най єй уж раз пове до хторей школи ю ма одвесц. ,,Коцка спадла” на Ґимназию ,,Йован Йованович Змай”, а после штирох рокох и на Медицински факултет.
– Кед сом ше уписала на медицину, я якош знала же єдного дня будзем робиц як дохторка. Моя мац теди як дохторка робела у Беґечу, а я ище одмалючка любела ходзиц ґу нєй до амбуланти. Часто сом шедзела у ординациї и виписовала рецепти, уживала сом у єй роботи, так же я якошик себе индзей анї нє видзела. Верим же кед бим ше одлучела за инше, були би то природни науки – гвари Саня, хтора после успишно закончених студийох почала роздумовац о превентиви и о тим же би ше праве у тей обласци любела усовершовац.
Анализа здравственого стану
– Накадзи сом диломовала, глєдали роботнїка у Институту за явне здравє Войводини, у народзе познати як Гиґиєнски завод, и я нє мала дилеми. Уж 17 роки робим на Социялней медицини у Центру за информатику и биостатистистику у здравству. Моя робота то анализи податкох, водзим реґистри хронїчних нєоберацих хоротох, робим на здравственей статистики нє математичней, з єдним словом – контролуєм, зберам податки и провадзим од чого хоруєме и од чого найчастейше умераме. Шицки податки и документи ше далєй посила до компетентней институциї, до Института за явне здравє Сербиї ,,Др Милан Йованович Батут” до Беоґраду – гвари наша собешеднїца.
Скорей податки до Институту сциговали у писаней форми, у паперох, док нєшка шицко диґитализоване, та иншак випатра и цала орґанизация роботи. Спомнути податки хаснує ше за потреби держави, Минстерства, а податки у ,,Батуту” и за медзинародни потреби. Сущносц Саньовей роботи, и єй колеґох то анализи здравственого стану у Войводини и Новим Садзе, односно округу за хтори Институт у Новим Садзе копметентни.
Робота зоз студентами ма добри боки
Єден час Гаргайова робела и у настави, преподавала вецей предмети з обласци Социялней медицини на Медицинским факултету, тиж у Новим Садзе, одкаль преноши позитивни искуства.
– Робота на факултету була ми як дополнююца робота хтору сом започала пред 15 роками, перше як сотруднїк, а вец и як асистент, дзе сом тримала вежби. Кед сом докторовала, положела специялистични испит 2012. року, а 2016. одбранєла докторску тезу, постала сом доцент и преподавала даскельо предмети – предлужує Саня, хтора у своєй дисертациї писaла о депресиї нє зоз клинїчного, алє зоз явного, здравственого аспекту.
– Любим робиц зоз студентами и видзи ше ми же ми тота робота на Катедри якош одвитовала и ,,розбила” гевту на Институту. На факултету сом мала вельо роботи, вельо предмети, алє ше и вше дацо случовало и наганяло ме нєпреривно робиц, окреме кед сом там сцела остац. Постоя одредзени критериюми хтори кажде муши сполнїц кед сце робиц зоз студентами – гвари Саня хтора єден час нє робела у настави, алє ше планує ознова врациц на Факултет.
Добре сотруднїцтво дало и добри резултати
Од таких фаховцох як Саня Гаргаї, часто ше очекує и презентованє даякей роботи, окреме на конґресох у обласци социялней медицини.То ше и случело, дзекуюци тому же єй мастер робота з обласци менталного здравя, а вец и специялистична теза и докторат. Конкуровала на проєкт Универзитета зоз Америки (Беркли универзитет), хтори з єдним универзитетом у Румуниї, у Круж-Напоки спомнути проєкт и орґанизовали. Циль бул же би ше на єдним месце зишли фаховци, дохторе алє и други експерти з других конарох, економиї, психолоґиї же би вичерали искуства зоз одредзених обласцох. Фокус проєкта бул на фаховцох зоз жемох юговосточней Европи, а зоз Сербиї участвовали Саня и єй колеґа.
– Упознала сом ше з колеґами з Албаниї, Болгарскей, Румуниї и Молдавиї, а циль бул же би зме ше повязали, вєдно робели, сотрудзовали. То ми була як свойофайтова пракса, як искуство за дальшу роботу, бо през тото сотруднїцтво сом видзела тото цо ме интересує и як воно орґанизоване у других жемох, чи потребни даяки виглєдованя, яки виглєдованя и методолоґиї, а у шицким тим барз важне було познанство и контакти. Тот проєкт тирвал три роки и за тот час сом ше упознала з велїма людзми, путовала на роботни схадзки до Америки, орґанизовани схадзки и ту у нас, у Праги, Албаниї, а перша була у Дубровнику. Ище вше сом у контакту зоз тима людзми, а нєдавно як плод нашей роботи и сотруднїцтва настала и робота хтору зме робели зоз студентами, кажде на своїм факултету. Тото искуство ми наисце значело. Мило ми же сом була часц того тиму – приповеда Гаргайова.
Социялна медицина обичним людзом нє така блїзка, нє барз о нєй знаю, алє нєдавна епидемия вируса Корони указала же нам и тот аспект медицини ище яки значни, же нам важне явне здравство, податки, промоция и едукация… Док ше нє було Корони, людзе нє барз знали за Институт ,,Батут”, а и нєшка велї нє упутени до того цо шицко окончує Институт за явне здравє Войводини дзе Саня роби, и о чим ше шицко стараю тоти цо там заняти. Окрем того цо дохторка спомла, вона наглашує же здравствено промотивни кампанї и едукациї тиж барз важни за медицину, такповесц, за шицко.
– Нєшка кажде о тим о чим сце знац може дознац на дружтвених мрежох, алє ми мило же ше и ми, Институт, трудзиме, робиме за младих, за школи и за цалу популацию, а то видно и на сайту Института, вше єст дацо едукативне и хасновите. Видзи ше ми тиж же на телевизиї нєт досц теми з обласци превенциї и едукациї , же о тим треба цо частейше бешедовац, но, думам же нїґда нє вельо чуц, дознац нє лєм о едукациї, алє воообще о здравю. Интернет, правда, велька помоц, но ясне же ше муши мерковац чи информациї и науково подкрипени – гвари дохторка и предлужує:
– Любим свою роботу и робим у єдним барз добрим колективу. Мала сом од кого учиц и наисце сом задовольна зоз колеґами, колеґиялносцу и атмосферу там дзе сом. О шицким ше можеме догвариц, а мнє то важне, бо думам же нє важне лєм цо робице, алє и з ким робице. Важна ми тота потримовка хтору мам, а важне ми и тото же би ми було добре там дзе одходзим робиц кажди дзень – гвари на концу дохторка Саня Гаргаї.
Корона нас оддалєла
– Мам чувство же нам Корона вжала три роки и наисце нас оддалєла. Вельо ше у живоце каждого з нас послучовало и думам же ше тераз помали шицко враца до нормали, кед видзиме же кельо часу прешло одкеди зме дакого нє видзели, або нє облапели. Я любим и друженє з пайташками, алє и з фамелию хторе отримуєме и нєшка. Кед нє частейше, вец то нєдзеля тота кед и я и брат у родичох.
Звонка института и науки
Гоч у медицини нїхто нє може повесц же дацо закончел у ученю, бо ше наука и технолоґия нєпреривно розвиваю и напредую, наша собешеднїца припознава же кед испити приведла ґу концу и кус оддихла, роздумовала о тим цо люби. Гоч нє дзечнє приповеда о себе, припознала:
– Путованьом ше радуєм и думам же ми тераз праве то будзе циль, бо то наисце любим. Нє муши то буц нє знам дзе, алє ше ми видзи же сом вельо того нє видзела и нє дожила, а сцела бим, и кус далєй, за гранїцу, алє и ту у нас. Любим пойсц и на добри концерти – щира Гаргайова.