Мелана Кухар зоз Дюрдьова за свойо 84 роки добре памета велї пременки у дружтве и околїску у котрим жиє. Прето и далєй твердзи же свойо треба любиц, а цудзе почитовац. У своїм валалє є позната як єдна з витирвалших членїцох Женскей жридловей ґрупи КУД „Тарас Шевченко”. Свойо одношенє ґу култури и язику свойого народу ше єй удало пренєсц на своїх синох, котри длуго предняки у нашей заєднїци у Дюрдьове.
Мелана Кухар народзена 1942. року у Сабадошовей фамелиї у Руским Керестуре. Памета же ше 1954. року з мацеру, оцом и братом приселєли до Дюрдьова, дзе була туньша жем. Так зробели велї руски фамелиї. Перше жили на салашу, котри вибудовали з поли, а о три роки оцец купел хижу у валалє. Влєце час препровадзовали на салашу, дзе Мелана чувала швинї, а єй брат крави. Кед их заварли, док ше нє змеркло, окоповали жем зоз мацеру и оцом котрим то була основна робота. Теди ше ясно знало хто кеди ма цо робиц, а дисциплина була часц живота. Родичoх и старших ше почитовало, а млади их без пригварки шлїдзели. Млади през тидзень ходзели до школи и помагали у обисцу, у загради и на полю. Всоботу и внєдзелю ишли на друженя, на прадки и танєц. Вжиме були на валалє, було менєй роботи, та було вецей часу за друженє. Теди, кед ше Мелана дзивчела, дзивки ше одавали млади, або „побеґли” за леґиньох.
– Кед зме ше приселєли до Дюрдьова, у Керестуре мойо товаришки уж нє ношели широки руски сукнї. Я их ношела длуго, найвецей до церкви после одаванки. Було то окремне чувство, поприберац ше до церкви до нашей святочней шмати – гварела Мелана Кухар, котра ше 1964. року одала за Дюрдьовчана Йоаким Кухара. О два роки постала катоначка. Супруг Йоаким бул у войску рок и пол. Синох Владу и Миколу достали по приходу зоз войска, на рок и пол розлики.
На Петра першираз облєкла руски святочни шмати
Мелана люби и почитує традицию своїх предкох. Дзечнє ше здогадує младосци и друженьох. Теди ше дзивчата у седмей класи, на Петра, 12. юлия, першираз облєкли до рускей святочней шмати, пасових сукньох, и од того дня стали на їх окремним месце у церкви. Теди дзивчатом було важне стац напредку при обращику.
– Здогадуєм ше же пасово сукнї ище два ґенерациї после мнє ношели, а вец уж вше менєй. А на початку седемдзешатих уж их ридко хто ношел, а жени их, углавним, попредали. Я свою блишову и зоз гадвабу зачувала. Здогадуєм ше же сом 1965. року була на Балу з фитюлу на глави. У церкви, гевта котра ше остатня одала, стала за столком такой коло дражки, у першим шоре. Зменьовали зме ше котра ше як одала – гварела Мелана и потолковала же напредку стали младши дзивчата, а назадку вше старши, док на иґранки було иншак. При гудацох танцовали старши дзивки за одаванку, а наймладши при дзверох. Теди уж ридко хто остал школовац ше у 8. класи.
Вжиме правели прадки у ґаздинї. Углавним починали на шейсц годзин вечар, а оставало ше до дзевец, дзешец годзин, або кому як родичи дошлєбодзовали. Ґаздиня, кед мала дзеку, а нє мушела, упекла им поґачики, напукала пуканки, або уварела кукурицу у старим пецу.
– Мнє оцец нє давал остац длуго. Мушела сом на дзевец буц дома. Всоботу и внєдзелю, кед нє бул пост, хлапци поєднали музику, та ше танцовало, а през тидзень ше вишивало. Кед зме ше брацковали, дружели и танцовали, обичай бул же дзивки упечу дацо з цеста, а хлапци принєшу вина, понеже ше теди лєм таке пило. Було и таке же зме, дзивчата, сцели буц сами на прадкох, та зме ше поєднали з ґаздиню. Медзитим, вше даєдна медзи нами мала леґиня, виволала му, та вец и хлапци пришли. Нє случовало ше то часто, алє було интересантне – гварела Мелана котра ше з ошмихом на твари здогадує тих часох. На прадки и брацкованє ходзели од Митра по Дзуря. Медзитим, уж ридко пред Дзуря, бо теди було цеплєйше, та було и вецей роботи. Нє було вше лєгко найсц добру ґаздиню, бо було вецей ґенерациї котри сцели правиц прадки. През лєто ходзели до парку, на бешеду и нє мали вельо розваги.
Любов ґу шпиванки нашлїдзели унучата
До КУД „Тарас Шевченко” Мелана ходзела на танєц и хор, дзе их учел їх учитель Яким Олеяр. Проби були у Копчансковей сали, на главней драги у Дюрдьове. Кед ю видали, отримовало ше их у Планчака, младшим познатша як Чаканова сала котра була прейґ драги. У єдней часци тей сали, у култним „келнерцу”, отримовало ше проби, иґранки и прадки. После того млади ходзели до Бобальовей сали, такой обок рускей церкви на главней драги. Бул то час забранох. Конєц пейдзешатих рокох прешлого вику. Теди их почали мишац, правели заєднїцки иґранки. Мелана памета же ше старши хлопи намагали вибориц, алє, заш лєм, були позаверани сали дзе ше Руснаци сходзели. Теди ше почали отверац кафичи и дискотеки. У тим периодзе бул зацих и у дюрдьовским Дружтве.
– Кед нас почали мишац, отримовало ше лєм женски хор, а млади ше почали баржей школовац. Док сом була млада, кед ше танцовало и шпивало, вше сом була уключена. Того року зме преславели 80 роки од снованя дюрдьовского Дружтва, а нарок ше наполня трицец роки як основана Женска жридлова ґрупа. Кед ю основали, такой сом ше приключела. Алє, най вам повем же, кед би ме мойо дзеци нє потримали, нє було би так. Мала сом пейдзешат пейц роки, супруга и обисце, алє шицко сом посцигла. Одрастала сом у иншаких часох. Алє часи ше пременєли, та дзеци почали ходзиц на исти места як и родичи, односно, на шпиванє, танцованє и бал. Нам, старшим женом котри теди шпивали у ґрупи, нє було шицко єдно. Наступац и путовац з нашима дзецми и унучатми спочатку було барз нєприємно, алє зме ше з часом звикли, научели зме ше. У тим нам помогло тото же зме видзели же нас прилапели, алє и же зме им потребни най им укажеме и научиме их як ше дакеди нє лєм шпивало, алє и чесало, облєкало – гварела Мелана, котра ше цеши у тим же любов ґу нашей шпиванки и култури предлужели пестовац нє лєм єй синове, Влада и Микола, котри медзи предняками у Дюрдьове кед слово о пестованю нашого руского у шицких сеґментох. Унучата Лидия и Ваня наградзовани шпиваче, а Алексей и Мирон члени тамбурового оркестра и орґанизую подїї за младих у дюрдьовским Дружтве. Шицки штверо, як и їх родичи, оцове и мацери, Меланово нєвести Єлена и Амалка активни од младосци и ище вше у шицким спомнутим у дюрдьовским Дружтве, и у заєднїци. Гоч су заняти, або студираю, вше маю часу за активносци котри презентую нашу руску културу, а у тим ше Мелана безконєчно и скромно цеши.
