У рижних формох школа постої уж 273 роки. Дакеди робела у сотруднїцтве зоз Церкву, дакеди була державна. Учело ше и по мадярски, и по сербски, алє ше од 1753. року вше учело и по руски.
Школа „Петро Кузмяк” меняла свойо форми: була конфесийна школа од свойого снованя 1753. року, потим комунална, та и державна. По пейдзешати роки 20. вику була и штирирочна, а потим постала школа котра мала мала осем класи основей школи, яка є и тераз.
Лєм, тераз, сучасна школа вецей нє лєм основна, тераз є и Ґимназия – зоз наставу по руски и по сербски, а ма и напрям за туристичного технїчара.
Як наводза на сайту школи, ма вецей як 400 школярох у основей и коло 200 школярох у штреднєй школи. Препозната є и по рижних проєктох на хторих участвує, од европских черанкох хтори школяром барз мили, по розвой СТЕМ приступу у настави.
Язики: од мацеринского, прейґ державного, по шветово
Єдна з интересантносцох то же окрем стандардних язикох хтори школяре маю нагоду учиц, ту и ученє китайского язика. Медзитим, нє лєм китайского. Наприклад, єдна з активносцох и „Петропис”, едукативни профил на дружтвених мрежох хтори ушорює наставнїца руского язика Люпка Малацко.
Понеже теми о хторих ше пише на „Петропису” едукативни, до того процесу уключени и школяре у штреднєй школи. Вони з наставнїцу виглєдую, читаю додатну литературу, пишу и рихтаю змисти за обяву.
– На тим профилу ше окремну увагу дава хаснованю рускей кирилки и зоз рижнороднима змистами ше пробує подзвигнуц свидомосц же и кед ше пише у диґиталним швеце, треба писац по руски з руским писмом. Теми рижнородни, найчастейше ше визначує даяки проблеми у язику, а за швета ше пише о наших призабутих обичайох – потолковала Малацкова.
А кед китайски язик спомнути – мож обачиц тренд при младих, на ґлобалним уровню прихильносц ґу штредньоазийскей култури: корейски поп, японски єдла, та и китайски язик и култура.
Тот и прешли школски рок школяре у нашей школи маю нагоду учиц китайски язик зоз наставнїцу Маю Брекайло. Тота секция порушана дзекуюци сотруднїцтву зоз Конфуцийовим институтом Универзитета у Новим Садзе.
– Школяре ше на годзинох можу упознац зоз основним уровньом китайского язика и китайску културу. Понеже годзини унапрямени на обробок школскей материї хтора нєбходна за покладанє медзинародного сертификата, школяре го два раз до рока можу и покладац – гвари Брекайло.
Дзекуюци сотруднїцтву зоз Конфуцийовим институтом, толкує наставнїца далєй, школяре тиж маю нагоду по положеним одредзеним уровню знаня язика конкуровац за рижни стипендиї як цо то лєтни камп, пол, або цали школски рок у Китаю, алє тиж и участвовац на змаганю „Китайски мост” хторе оможлївює же би ше представело нашу державу на медзинародним змаганю у Китаю.
– Поволуєм шицких школярох хторих цикави китайски язик и китайска култура же би ше нам приключели и научели дацо нове и иншаке у одношеню на нашу културу и же би себе и так отворели дзвери до швета, понеже привилеґию учиц китайски язик маю лєм даскельо школи у Сербиї, а дзекуюци сотрудїцтву зоз Конфуцийовим институтом, и наша школа єдна з нїх – гвари Брекайло.
Ученє и през приклади зоз живота
СТЕМ сучасни приступ у образованю хтори повязує науку, технолоґию, инжинєрство и математику през практичну роботу и ришованє проблемох, а праве ше тот приступ пестує и у школи „Петро Кузмяк”. Школяре през експерименти, програмованє, роботику и тимски проєкти розвиваю креативносц, лоґичне роздумованє и диґитални схопносци. З єдним словом: циль СТЕМ образованя младих пририхтовац за занїманя и виволаня у будучносци.
За нашо новини професорка математики и директорка школи Наталия Будински з нагоди отримованя вебинару под назву „СТЕМ у каждей учальнї” потолковала же гоч СТЕМ найбаржей вязани за природни науки и математику, шицки наставнїки можу применьовац тот приступ и за ученє язикох, дружтвених предметох…
– Важне же би ше на даяки иншаки способ приступело ґу тому як школяре здобуваю знанє. Циль нє же би ше предмети учело окреме, алє през практични проблеми и проєкти. Вежнє ше даєден концепт предмета, а вец ше го повяже зоз дачим ширшим зоз живота, вшелїяк у складзе зоз возростом школярох – потолковала Будинскова.
Упечатки школярох
Квалитету школи нє шведоча лєм можлївосци, приступи и упечатки наставнїцох, алє и упечатки младих хтори до тих школох ходза, а то, можебуц, и найважнєйше.
Медзи нїма и Андрей Сабо:
– У основней школи сом чул вельо позитивни думаня о школи, а понеже сом нє знал дзе ше уписац, одлучел сом се за нашу Ґимназию. На початку нє було лєгко, алє ме пайташе швидко прилапели и барз сом ше крашнє уклопел. Професоре и школяре ше намагаю шицким направиц приємну атмосферу. Наисце ше вельо путує и уж сом мал нагоди нащивиц Швайцарску и Сиверну Македонию, а тиж ше одходзи и на рижни сайми и до наукових центрох. Професоре вше доступни и намагаю ше пренєсц нам цо вецей знаня. Каждому бим препоручел же би ше уписал до Школи „Петро Кузмяк”, бо думам же нїхто нє погриши.
Исак Новта гвари:
– Насампредз сом ше уписал до ґимназиї прето же є общого напряму, та дава широке знанє. Тиж так, дава можлївосцуписац ше скоро на кажди факултет. Понеже ище нє знам на яки факултет ше упишем, мам вецей часу роздумац и направиц прави вибор. Предносц сом дал ґимназиї прето же є у месце у котрим жиєм, так же нє мушим путовац до школи. Чул сом же єст и вељо звонкашколски активносци, и то барз добре за младих – гвари Исак.
Андєла Вукович гвари же сучасно опремена школа и дзека професорох помага школяром же би здобули вельо знаня за дальше школованє:
– Професоре ше намагаю цо лєпше нам потолковац школску материю и пририхтац нас за дальше школованє. Ґимназия дава добру основу за факултет и будуце занїманє. Препоручела бим ґимназию шицким котри жадаю квалитетне образованє и вецей можлївосци у будучносци.
Наша школа добре опремена и школяром дава добри условия за роботу, ученє и практичну наставу. Школа ма сучасни учальнї и кабинети хтори нам олєгчую розуменє школскей материї – гвари Андєла.
