Шайтошово ше до Янковцох приселєли 1830. року, а за собу поцагли ище 70 особи. На истим ґрунту жиє уж шеста ґенерация, та гоч ше хижу обнавя, a ґрунт иншак отримує, то вше тото исте место дзе ше пред скоро двасто роками приселєл перши Шайтош.
На вашаре у Шидзе, далєкого 1830. року, чукун, чукун дїдо Миї Шайтоша чул же у Янковцох мож купиц барз добри и вельки хижи за мали пенєж, и же анї жем нє драга.
Преспал у родзини, а вец ше упутел до Янковцох лєпше ше презнац. Кед ше прешвечел же то правда, одлучел же ше з Руского Керестура преселї там дзе годзен лєпше ґаздовац, бо у Керестуре их було троме браца на истим грунту, а вон мал лєм два конї, єдну краву и шейсц гольти жеми.
Жем у Керестуре була драга, а то так и нєшка, же кед велї сцу дацо купиц, а нєт того досц на предай, цени рошню.
У Янковцох Шайтош купел три раз тельо жеми кельо мал, три пари конї и три крави.
Вон, жена и син путовали три днї и три ноци, бо ишли пешо. Преспали драгом у родзини, и у познатих. Скорей було так же ши скоро у каждим валалє мал дакого познатого дзе за нужду могло преноцовац лєбо аж и полудньовац.
Ґаздовало ше и напредовало
З приходом до Янковцох постал єден од маєтнєйших, а фамелия ше ширела. Народзел ше ище єден син и два дзивки, а вон вше патрел же би и ґаздовство напредовало.
А ґаздовало ше так же перши син оставал на ґрунту, а другим ше куповало хижи.
– Кед ше знашол, Шайтош поволал кума Медєша хтори тиж нє мал вельо жеми, алє анї даяку добру хижу, та ше и вон, алє и велї други почали присельовац до того краю. Року 1830. пришли коло 70 особи – приповеда Мийо о початкох присельованя Руснацох до Старих Янковцох.
– Янковци теди бул мадярски валал, алє Мадярох нє тельо цикавело оставац на валалє, мали високи стандард, школовали ше за дохторох и адвокатох, та одходзели до варошох а грунт предавали. Руснаци, з другого боку, вше любели поля, валал, та куповали и жем, и хижи, бо цена була вигодна.
– Раз так ґроф Елц, хтори ше любел картац, остал длужни, та почал предавац жем хтора була коло Петровцох. Руснаци тоту нагоду барз добре вихасновали – приповеда Мийо – та коло 500 Руснаци приселєли до Петровцох. Було то 1834. року, а уж од два роки, як векшини познате, там основана грекокатолїцка парохия, а потим и школа.
У Янковцох остали лєм 70 особи, прето нїґда нє була анї школа, анї церква, алє Петровци блїзко, Руснаци з Янковцох часто одходзели до Петровцох, а язик ше нє учело у школи, алє лєм дома од баби, дїда и, розуми ше, од родичох.
– Ниа, и нєшка у Янковцох єст коло 30 особи хтори ше вияшнюю як Руснаци, бешедую по руски, алє то нє литературни язик. Чежко було за шицки тоти роки затримац язик и остац вирни свойому роду, та заш лєм, обстали зме. Маме у основней школи у Янковцох аж и пестованє руского/русинского язика по моделу „Ц”, цо пред тим нїґда нє було. Правда, уж барз мале число младих приповеда по руски, алє язик нє опущєли, и то нє лєм гевти чийо предки були Руснаци, алє и тоти цо им наш язик симпатични и любя нашу културу, обичаї, шпиванки – приповеда Мийо хтори медзи иншим и предсидатель Дружтва „Руснак”, алє и длугорочни член општинскей Ради у Старих Янковцох.
У Янковцох, ище и нєшка, скоро у каждей улїци жиє голєм єдна руска фамелия. Начишлєл их Мийо по презвискох: Шайтошово, Медєшово, Бабинчаково, Винайово, Штранґарово, Сопково, Поляково и Финдриково.
Робота була на першим месце, нє було кеди славиц
Мийо народзени 1962. року, 14. новембра. Було то вєшенї кед ше цагало и вожело цукрову цвиклу на станїцу. У валалє були бабици, та жени породи мали дома, а Мийо бул єдна од остатнїх ґенерацийох хтори праве так народзени. Познєйше шицки народзени у вуковарским шпиталю. Його оцец Михал, хторого у валалє волали Мишко, звожовал цвиклу кед го збачела бабица, и кед му кричала же ше му народзело дзивче. Оцец добре знал же бабица люби франтовац, та ше и застановел дома лєм на кратко опатриц жену и сина, бо дакеди нє було часу затримовац ше и славиц же ше дзецко народзело. Бул прето барз щешлїви, а робота далєй волала.
Мийо виглєдовал и свойо походзенє. Пренашол цикави информациї, а медзи иншим и тото же ше його предки зоз Закарпатя перше приселєли до Мучоню, а вец ше селєли далєй, та так єден з братох, односно його потомки ище вше у Керестуре, други у Баранї а Мийово предки ше застановели у Старих Янковцох дзе ище вше и вон сам. Презвиско, гуторя кнїжки, мадярске, но Мийо твердзи же тоти Шайтошово у Янковцох Руснаци и од кеди ше приселєл перши Шайтиш, та аж по нєшка, шицки ше так и вияшньовали.
Перши син нашлїдзує оца
Цикаве и тото же шицки Мийово предки, перши синове по хлопскей линиї, доставали исте мено. У Шайтошових то Михал, а же би их розликовали, волали их Михал, Мишко, Мийо.
– Дакеди було вельо дзеци у нашей улїци, а нєшка зме з мою жену наймладши – гвари наш собешеднїк и предлужує зоз здогадованьом на часи свойого дзецинства. – Обисце було вельке, мац и оцец робели на полю, а мнє чувала баба. Вона була Кетелешова з Петровцох. Барз сом любел ходзиц до Петровцох, там ми якош шицко була красше як у Янковцох. Пачели ше ми хижи, капури и широки улїци. Оцец ми нє раз попрагал коня, та сом внєдзелю вожел бабу до єй мацери, до шестри, и по родзини. Ходзели зме и на Кирбай. Любел сом тримац коньом дєплови, алє теди иншак анї нє могло путовац, бо зме авта ище вше нє мали. Чувам барз красни памятки на тоти часи – гвари Шайтош.
Мийо основну школу закончел у Янковцох алє як гвари, найволєл кед пришло лєто, и кед шицки чекали валалске швето.
– У нас у валалє 15. авґуста Кирбай. Ми дзеци, тот дзень найволєли. Купели зме на вашаре даяке бависко, у загради було вельо овоци, а уж вецей нє були анї таки вельки горучави, а и суньоґи нє так кусали. Могли зме ше длуго бавиц на драже, бо гоч и школа почала, спочатку нє було вельо задачи – памета.
По законченей основней школи, найбаржей ше заинтересовал за статкарство.
– Мали зме заяци, морки, голуби, фазани, качки… Одлучел сом уписац ше до штреднєй польопривредней школи у Винковцох, на напрям статкарство, а цикаве тото же од 32 школярох, седемцме були хлапци, а шицки други дзивчата. Було нам барз крашнє, бо зме мали доброго класного, добродушного Петра Струґара, хтори нас часто одводзел на на рижни вилєти, и шицки зме го прето любели.
Потим сом сцел предлужиц школованє, а мнє ше теди пачела история. Медзитим, моїм дома ше нє спачела моя идея, а окреме баба була процив. Теди учителє мушели буц у партиї, а баба за таке нє сцела анї чуц, бо зме були вирнїки, ходзели зме до церкви, та нє могла анї задумац же бим пре дацо тото занєдзбал – памета Мийо толкуюци же баби дакеди мали остатнє слово у фамелийох.
– Так як баба розказала, так ше поступало. Так було и у нашей фамелиї, баба гварела – нє, та сом мушел глєдац инше. Цикавела ме и политика, односно дружтвени науки, алє то заш нє було по бабовей дзеки. До конца сом ше уписал на Польопривредни факултет у Осиєку и постал аґроном статкарства – гвари Мийо Шайтош.
(Предлужи ше)
