Праве пред „Ружу”, штварток, зоз двора нам сцекнул пшичок Чоко. Розчаровани, шицки зме го глєдали по валалє, на местох на котрих знаме же ше у Керестуре збераю пси: коло школи, у центру валала, при местох дзе ше предава єдзенє, и дзе можу достац дацо єсц и напиц ше води кед велька горучава. А тих дньох є наисце велька, як гваря, грих и пса на драгу вируциц.
Розпитовала сом ше сушедом чи нє видзели Чока, а пробовала сом го найсц и прейґ дружтвених мрежох. Єдна сушеда ми препомла же пред саму „Ружуˮ пред моїм обисцом видзела „Зоогиґиєнуˮ, котра у нашей општини задлужена за пси на улїчки. Шедла сом за компютер и почала виглєдовац як мож контактовац „Зоогиґиєнуˮ. Нашла сом на сайту число телефона и наволала такой пияток рано, же бим ше розпитала чи мой пшичок нє там.
Як ме поинформовал чловек з другого боку, можлївосц превериц дзе мой пшичок мож кажди дзень од 7–12 годзин до поладня. Накадзи ми час дошлєбодзел, а то було исти дзень, пошла сом до Азилу за псох, до „Зоогиґиєниˮ у Кули котри на заобиходней драги до „Родичаˮ, як зме звикли повесц. Там сом ше стретла зоз руководительом тей служби Слободаном Бедичином, котри побешедовал зоз ветеринаром др Йовом Хайдином.
Приход до азилу
Ветеринар др Хайдин ми потолковал же пса, а Чока сом такой препознала, перше муши препатриц ветеринар, вакциновац го и чиповац, и же тота услуга кошта кус вецей як 6.000 динари.
– Насампредз, задаток Азила за пси, або, як их ми воламе, нєбезпечени животинї, же бизме их позберали зоз явного простору населєних местох и принєсли до притульного дому. Кед пси маю власнїка, ми го контактуєме, а тоти котри го нє маю, оставаю у нас, з тим же маме законску обовязку чиповац их, вакциновац, стерилизовац и понукнуц гражданом же би их удомели, потолковал ми теди.
Щиро поведзено, о Азилу сом нє мала добре думанє, бо сом ше наслухала велї искуства. Знала сом же треба цошка плациц, якуш кару, же условия у азилу нєгумани и же ше нє стараю о животиньох. Барз смутна сом того пиятку пошла дому, роздумуюци як мой пшичок прежиє до пондзелку, кед зме ше порадзели же го ветеринар препатри, вакцинує и чипує. Щиро, тот чип ми випатрал як даяки звишок, бо сом знала же то мой пес, любим го, жиє у моїм дворе, старам ше о нїм…
– Кед бешедуєме о вакцинованю, вакцина котру пси доставаю то вакцина процив збешнєтосци. Уж велї роки на териториї општини Кула и Заходнобачкого округу збешнєтосци нєт, алє то нє значи же ше нє може зявиц. Велї власнїки свойо пси нє чипую. Чип и вакцину ше нє роздвоює и кажди ветеринар вакцину за збешнєтосц муши правдац зоз числом чипа. То єден зоз найвекших проблемох котри гражданє правя – маю пси котри нєвакциновани. Шицки зме свидоми же пес найчастейши домашнї любимец и же ше зоз псом бавя найчастейше дзеци. Кажде най сам роздума чи добре роби кед нє вакцинує пса и нє чисци го од паразитох – бешедує о проблемох др Хайдин.
Вецей пси у азилу, як на улїцох
Кед сом пияток пошла дому, випатрало ми же у тей нєвелькей желєзней клїтки мойому пшичкови нє будзе добре. Видзело ше ми и же други пшичок цо при ньому, до пондзелку нє прежиє.
– Капацитети нам, вшелїяк, и оправдано огранїчени. Тот притульни дом може прилапиц 91 єдинку, алє уж длугши час ми превозиходзиме квоту и до 100-110 єдинки. Думаме же, чи вжиме, чи влєце, пре безпечносц гражданох и безпечносц у транспорту, лєпше же бизме у азилу мали векше число псох, як же би вецей пси були на улїчки. На териториї нашей општини блукачох нє маме уж барз давно. А хтори пес блукач: то пес котри окоцени на улїчки и предлужує свой живот на истей. Ище на самим початку своєй роботи ми таких псох, можем повесц, викоренєли. Тото цо тераз маме то, углавним, пси чийо власнїки нєодвичательни, пре рижни причини. Власнїки найчастейше нє окончую вакцинованє и чипованє своїх любимцох. Мушим надпомнуц же кед дахто нє жада же би їх пси, або мачки нє мали потомство, можу у „Зоогиґиєни” задармо кастровац своїх любимцох. На єдну особну карточку мож кастровац єдного пса. Кед же би ше то поробело у приватнїка, така операция би коштала коло 10.000 динари. Кед ше таку операцию нє окончи, звекшує ше количество нєжаданих псох и мачкох – констатує пан Беґечин.
Мала сом потребу потолковац панови прецо сом потераз нє покончела нїч коло пшичка, а рахуєм же сом одвичательни власнїк домашнїх любимцох (мам их даскелїх, мачички и пшички). З оглядом на тото же сом часто у школи, видзим же пшички и дзеци иду вєдно. Старши дзеци, дзеци висших класох основней школи и ґимназиї часц своєй ужини даваю псом, бо их саную же су гладни. Пси ше коло школи збераю и чекаю поживу. Младши дзеци, школяре нїзших класох, гоч любя животинї, часто ше од нїх и боя. Окреме им страшне кед их роботнїки „Зоогиґинєниˮ приду лапац.
– Локална самоуправа Општина Кула 2015. року принєсла одлуку, най повеме розказ, и я прешлого року тот розказ винял зоз архиви и послал шицким директором школох и месним заєднїцом же їх обовязка и тото робиц, едуковац. На сайту мож видзиц мойо число телефона як руководителя „Зоогиґиєниˮ и кажде го лєгко може пренайсц, кед же то жада. Нас людзе пренаходза лєм теди кед маю свой особни проблем – виявел Беґечин и ище цошка надпомнул:
– Апеловал бим на гражданох котри даваю поживу и воду псом на улїчкох, же би то зробели на перифериї местох. Правда же им вони помагаю же би прежили, алє им и одмагаю. Як перше, пси, кед би нє мали поживу и воду на улїчкох, врацели би ше дому. Так вони приходза на исте место дзе уж раз нашли поживу и одходза од свойого власнїка. Кед пес сцекол зоз двора и, поведзме, нашол на драже партнера, ище кед найдзе и єдзенє и воду, вон ше нє сце врациц до свойого обисца. Други проблем место дзе ше охабя поживу и воду за псох у центру места, дзе найвекша фреквенция людзох, дзе найвекша фреквенция транспорту и превозкох и дзе найвекша фреквенция дзецох, а то животиньом нє барз вигодне. Велька фреквенция превозкох значи и вельку можлївосц же тоти животинї буду покалїчени и же страдаю у транспорту – гвари вон.
Наш собешеднїк визначує же азил сотрудзує зоз нєвладовима орґанизациями „Шмеле шерцоˮ, „Рука лабкиˮ, котри им помогли же би ше вецей стотки псох з кулского азилу удомело прейґ їх инициятиви. Свидоми є же нє лєм тот притульни дом, алє и велї други, би нє могли обстац без таких активистох.
Лєдво сом дочекала пондзелок рано, а моя унучка котра першираз остала спац у нас лєм прето же би видзела нашого любимца, зобудзела ме на пол шестей. После виплаценей услуги за вакцинованє и чипованє, Чока зме принєсли дому. Радовал ше, а и ми вєдно з нїм.
