Вецей як штерацец роки роботного стажу мала кед пошла до пензиї. Як млада кухарка, вшадзи ше указала як вредна и роботна, а кеди ше требало поцагнуц и пойсц до пензиї, добре знала. Прето тераз на мире опатра фотоґрафиї у албуме и о шицких ма лєм красни слова.
Гелена виросла у Такачовей фамелиї у Руским Керестуре, з родичами и младшим братом Славком. Остали єй памятки на безбрижне дзецинство на валалє зачувани на фотоґрафийох – на єдней є висликована ище як беба, на другей зоз младу мацеру, потим пришол брацик, ту и слики зоз Макарскей дзе часто фамелийно ходзели на одпочивок. Кед закончела штварту класу, пре селєнє, одпитала ше од учителькох Рамачовей и Провчийовей и свойого оддзелєня. Зоз пальцом указує кого ище вше на слики може препознац. Правда, спомина и два шестринїци котри ище вше жию у Керестуре, и з котрима ше вше през бешеду здогадує своїх перших дзешец рокох живота у валалє.
Фамелия почала живот у новим штредку
Кед ше з родичами и братом преселєла до Нового Саду, швидко ше уклопела. Почала ходзиц до школи, а добре памета учительку Сакачову як благу жену. После законченей Погосцительней школи, такой почала робиц у познатим Ресторану „Марина”. Була млада, алє вредна, та нєодлуга себе нашла лєпше плацену роботу, и то у готелу „Парк”.
Нєодлуга ше и одала. Зоз своїм супругом и дзивку Мирелу жили зоз єй мацеру и братом, бо єй оцец погинул барз млади у транспортним нєщесцу. Но, о єден час, брат ше осамостоєл, а мац остала бивац зоз нїма. И добре, гвари, же було так, бо єй помагала коло дзецка. Змени на роботи були дакус нєзґодни. Мушела вчас ставац, а вноци оставала до позних годзинох.
– Готел „Парк” бул барз познати у тедишнєй Югославиї. Нєт хто нє бул у нїм. Од Тита 1977. року, по велїх познатих политичарох, ґлумцох, шпивачох, дохторох… На гласу були дочеки нових рокох, рижни преслави, свадзби… Сам готел скоро вше мал пополнєти шицки капацитети, а кед була ище даяка преслава, вец зме мали роботи прейґ глави – нє забула на динамику роботи Гелена.
А у єдним таким готелу, орґанизация роботи у кухнї барз важна. Памета Гелена же кажда ґрупа єдзеня мала свою окремну просторию. Тоти цо пририхтовали шалати и жимне єдзенє мали свойо фрижидери, маґазин, столи, прибор за пририхтованє поживи, бул вельки роштиль на хторим робели углавним хлопи, жени цо печу колача и други лакотки мали свою кухню зоз апаратами и маґазином за шицки намирнїци, вельо релни, есцайґ, окреме ше анґажовало жени за помиванє судзини, за гиґиєну цалей кухнї, итд… Робиц у таким вельким колективу значело же кажде мушел знац цо му робота, алє мушел знац и робиц у тиму.
После коло 20 рокох, ситуация на роботи ше почала меняц, та Гелена почала роздумовац о пременки роботи. После одредзеного часу, за кухарку до Дому школярох „Бранково коло” ю поволал робиц тедишнї директор др Яков Кишюгас. И вона прилапела. Там препровадзела 15 шлїдуюци роки и нїґда нє побановала пре тоту пременку. Робота нє була така напарта, а и колектив бул вельо менши. Праве кед сполнєла шицки условия за пензию покалїчела лїву руку и, кед закончела лїченє, ришела же то права хвилька за одход до пензиї.
Зоз своїм супругом часто пребува у Кулпину, одкаль вон походзи и дзе маю хижу. Гоч и у тим валалє обачиц же єст вше менєй людзох на драже, вше кед красна хвиля, дзечнє там одходза.
Путованє до Америки
Пред двома роками, после одходу до пензиї, брат єй гварел же тераз готове – нєт вецей вигваряня же нє може присц до ньго до Америки пре роботу. Як гварел – так и було. Гелена ше зоз унуку Сару Сабадошову рушела першираз на авиону нащивиц свойого власного брата у далєкей жеми.
– Путованє до Америки наисце барз длугоке. З Беоґраду по Ню Йорк зме путовали дзешец годзини, вец зме нє сцигли на авион по Тампу, та зме чекали даскельо годзини други авион, а потим зме ище три годзини лєцели до Флориди. Кед зме конєчно сцигли, уж було коло полноци, шицко празне, диждж лєє, жимно, ми вистати, алє Славко зоз супругу нас дочекал як кед би ше нїч од того нє случело – памета Гелена. Од теди єй кажде путованє на авиону нїч, наспрам такого путованя.
Нєт дзе их нє водзели по Флориди, и нєт цо им нє указали. А боме и єст цо видзиц бо, як гвари Гелена, то єдно пространство яке ми нє можеме анї задумац. Шейталїще коло океану таке длугоке же му нє видно конєц, тарґовински центри огромни, драги широки, авта громаду…
– Там ше иншак жиє. Думам же до Америки лєпше же би пошол млади чловек, и там започал свой живот. Ми, старши, би ше чежко уклопели. Гоч, кед би ше мойо найблїзши там преселєли, пошла бим там жиц. Цо бим ту сама робела? А и там чежко робиц. Роби ше од рана до вечара, єст и богатих и худобних, и таких и иншаких, як и вшадзи…
Як кухарка, бешедує же костиранє Американцох нє барз добре. Мало ше вари, а углавним ше купує готове єдзенє. У Европи, а окреме на Балкану, ше заш лєм иншак є. Цалком иншака култура костираня на тих просторох.
Геленов брат Славко у Америки уж 27, його супруга 30 роки, та ше звикли на таки стил живота. Їх мили госци у Америки препровадзели дакус вецей як цо требало. Кед прешол мешац, требали шеднуц на авион, алє тераз през Бостон до Франкфурту, та по Беоґрад. Медзитим, наишол менши ураґан, та авиони нє лєцели аж пейц днї. Уж кед припутовали дому, наволал ю брат, та єй гварел:
–Таке нам яґод кед биш анї нє пошла. Накадзи сце рушели, пришол нови, моцнєйши ураґан, а наволали го Гелена – през франту закончує нашу розгварку.
