Скорей важела фраза „младих политика нє интересує”, та и же „млади апатични и аполитични”. Оддавна уж у Сербиї нє мож повесц же младих политика нє интересує. Напроцив, млади ше уключели и до пременкох и до политичного живота у Сербиї, без огляду на политични ориєнтациї хторим припадаю
У октобру и на початку новембра пред гражданами Сербиї, а окреме припаднїками националних заєднїцох стоя два важни датуми на хторих буду виберац хто их будзе заступац, представяц їх думанє, алє и чувац їх права.
Но, тото цо на тих предстояцих виберанкох упечатлїве, то же млади вельо вецей участвую у розличних политичних напрямох и на парламентарних виберанкох, и на виберанкох за национални совити. Вони нє лєм порушоваче пременкох, алє и особи хтори буду и надалєй на даяки способ уключени до политичного живота.
З оглядом на тото же Национални совит Руснацох директно уплївує на очуванє наших правох у заєднїци и на злєпшанє истих, у тим тексту будземе о тим писац.
Наприклад, кельо млади особи буду у зволаню НСР завиши, медзи иншим, и од того кельо их будзе на лїстинох.
Єдно зволанє Националного совиту ма 19 членох, а потим и 4 одбори: за образованє, културу, информованє и лужбене хаснованє язика и писма, як и роботни цела хтори нє обовязни, алє су ту же би члени у тих роботних целох мерковали и дзбали о одредзених и специфичних питаньох.
Зоз младима вшелїяк же директно повязане Роботне цело за младих, алє и шицки други, бо тоти орґани уплївую и на їх живот и функционованє.
Таня Арва Планчак, хтора на функциї секретара НСР, толкує же важне же би член НСР и його одборох и роботних целох требал буц заинтересовани за свой национални идентитет, за национални идентитет шицких Руснацох, за очуванє того идентитету, за унапредзованє шицкого цо ма вязи зоз руску националну меншину – а то подрозумює
културу, образованє, информованє и шицко друге.
– Член НСР би требал дзбац о шицком цо вязане за нашо образованє по руски, кельо будземе мац школярох у шицких наших местох, на яки способ образованє будзе функционовац, кельо и яки будземе мац учебнїки, на хторих уровньох будзе тото образованє, хто будзе преподавац нашим дзецом, як прицагнуц родичох же би свойо дзеци опредзелєли за школованє на руским язику, як прицагнуц школярох же би ше уписали до Ґимназиї по руски,
а тиж так и штредньошколцох же би ше уписали на студиї руского язика – гварела Арва Планчак.
Медзитим, шведкове зме же у нашим дружтве тераз исную подзелєня, хтори баржей мож обачиц у менших заєднїцох як тота наша. То можу буц политични, медзиґенерацийни, та и подзелєня медзи тима Руснацами хтори жию у векшей и меншей рускей заєднїци. Прето нас интересовало як функционовац у системи дзе постоя розлични интереси, без чувства прициску же би ше було на дачиїм боку?
– З мойого власного искуства, кажде нове зволанє НС подрозумює и нове членство у шицких одборох и роботних целох. Подрозумює нових людзох, од хторих єдна велька часц потамаль нє була активна у НС, лєбо у його одборох и нє зна як тото шицко функционує, та спочатку вше єст стриманосци, нєдовирия и нєпорозуменя. То найлєпше превозисц зоз щиру бешеду. Найважнєйше щиро винєсц свойо становиска, вислухац других и пробовац найсц заєднїцки язик. Нє шицки Руснаци у каждим месце маю исти проблеми, исте чувство о своєй националней припадносци, тиж так и рижни ґенерациї нє маю досц порозуменя за други ґенерациї. Тераз ше и швет и дружтво у хторим жиєме барз швидко меня, було барз вельо пременки за барз кратки час, и думам же тераз тот ґенерацийни розкрок и нєпорозуменє, можебуц,
и найвекше у одношеню на прешли часи – потолковала Арва Планчак.
З другого боку, праве прето же зме мала заєднїца случує ше же одредзени особи на даякей позициї у НСР, алє су и заняти, або активни на роботох, позицийох звонка НСР хтори можу буц попреплєтани и зоз їх активносцами у НСР. Як Арва Планчак гвари, то нє муши буц проблем, кед особа фер и кед ше такой на початку оградзи:
– Наприклад медиї – НС треба же би дал думанє о проєктох, хтори сцигли на конкурси у обласци медийох за информованє по руски на висших уровньох (републичним, або покраїнским). У нашей заєднїци особи хтори ше розумя до медийох углавним новинаре и особи хтори и заняти у медийох, та вони вец и у Одборе за информованє. Ми нє маме у нашей заєднїци особи хтори медийни фаховци, а же би нє робели у даєдней медийней редакциї. Тиж так, цо ше дотика култури, знова ту нє маме особи хтори припознати фаховци у култури рускей националней меншини и условийох у яких тота култура по наших местох настава и розвива ше, а же би нє були члени даєдного здруженя, лєбо установи култури.
Прето и приходзиме до такого парадоксу же треба одлучовац по даєдним конкурсу, дац думанє о проєктох, и тоти особи хтори одлучую би требали буц нєзависни и нє треба же би були у зраженю интересох, а кед квалитетнєйши особи у тей комисиї, значи же су у вецей тих субєктох анґажовани. Так зме нєпреривно у зраженю интересох – потолковала Арва Планчак, и додала же то мож заобисц так же би тот член могол буц стримани кед ше одлучує о даєдних питаньох.
Прето же млади, можебуц, ище нє маю нательо искуства на позицийох на хторих вони участвую у одлучованю о других
членох зоз заєднїци (або їх интересох, здруженьох чи проєктох), важне наглашиц и розлику медзи привилеґию и одвичательносцу єдней функциї, и чи вона опасна?
– Важнe же би ше тей младей особи розтолковало же то нє привилеґия, алє же то, заш лєм, чувство обовязки. То нє мож ґенерализовац и то завиши од особи до особи, т.є. од домашнього воспитаня од хторого шицко почина. Особи ше можу пременїц, алє кед хтошка заступа становиска даякей ширшей ґрупи людзох хтора го дзешка делеґовала же би бул там и заступал їх становиска, и кед тота особа з того напряму скруци, тота ґрупа хтора го там положела би требала спозориц тоту особу на тото, а кед ше єй то нє поспиши, то вец, нажаль, проблем у тей особи хтора то так почувствовала. Тота особа вироятно и у других нагодох нє будзе представяц тото и тих цо ю предложели, алє свойо даяки особни интереси – гвари секретар НСР, Таня Арва Планчак.
Можебуц прето вецей нє питанє чи младих политика интересує. Млади уж ту – на лїстинох, у кампаньох, инициятивох,
та и инсититуцийох. Важнєйше питанє як вони ше у тих улогох буду справовац: чи лєм нашлїдза способ политичного
дїйствованя, чи принєшу дацо нове?