Було вецей причини же бизме ше стретли и побешедовали зоз Звонком Сабадошовим зоз Руского Керестура. Перша була його любов ґу валалу, полю и статку. Друга – любов ґу музики, а треца як кед би обєдиньовала перши два: любов ґу вареню. Можебуц випатра покус чудно, алє…
Звонка познаю нє лєм у Керестуре, алє и ширше. Його оцец Владимир бул тарґовец у дакедишнєй Войводиновей предавальнї у Гаргая, а мац Наталия велї роки тримала приватну польопривредну апатику. Ма и два роки старшого брата, Желька, котри жиє у Словацкей уж штварти рок. Заш лєм, найвекша його старосц то дзеци – дзивка Тияна котра ходзи до першей класи штреднєй Медицинскей школи ,,Козма и Дамянˮ у Вербаше, напрям фармацеут, и син Серґей котри штварта класа Основней школи ,,Петро Кузмякˮ .
Фамелия як потримовка и подпорка
Кажде у живоце ма свою стину на котру ше може опрец, зна хто му подпорка и дзе го чека сиґурносц. Звонкови то його фамелия.
– Як оцец умар, попри своєй фамелиї, помагам и мацери. Гоч мали роботу, мойо родичи вше мали и жеми, и своєй, алє и под аренду. Продукти котри випродуковали предавали по пияцох. Тераз ше ситуация пременєла, мам роботу на котрей сом часто и по цали дзень и нє можем робиц и на полю. Робим у Кули у будовательней фирми „Екстра авто транспорт”. Робели зме швидки пруги, тераз будземе робиц на, такволаним, „Ошмиху Войводини”. Роботни час нам од 7 рано по 17 годзин, а зна ше случиц же приходзим дому и на 19 годзин, та нє старчим ище и польо обрабяц – толкує Звонко.
Прето ше, после оцовей шмерци, ришел на досц радикални крочай – жем котру обрабяли под аренду врацел назад, а свою и родичову жем дал другим под аренду. Жеми ше ,,одреколˮ, алє статку нє могол. Любов ґу бидлу була моцнєйша.
– Статок ище вше тримам: мам швинї, их вше тримам, алє вежнєм и кощата и баранчата котри виховам, а потим любим з нїма погосциц и цале сушедство з котрим ше любиме дружиц. Нажаль, треба вельо того ускладзиц же би ше з того жило, и у нашей держави то нє ушорене так як би требало. Прето ше зоз статкарством занїмам попри роботи. Кед пойдзем на роботу, мойо швинї у кармику єдзеня маю, води тиж, понаправял сом им шицко так же бим ше нє старал на роботи чи им дацо хиби – толкує.
Звонко щиро припознава же продукти зоз швиньох найволї, а и його фамелия на швиньске месо научела. Як и векшина наших обисцох на валалє, ма и живини. Твердзи же квалитет статку котри сам вихова иншаки як тот цо ше купує у месара. Смак такого меса цалком иншаки, а з оглядом на тото же любя колбаси, сланїни и сухе месо, им ше и виплаци дома тримац швинї.
– Швиню ше помали карми, алє я у тим уживам. Мой оцец закончел два школи: за тарґовца и польопривредну, за статкара. Пре нього сом полюбел роботу коло статку. Патрел сом на ньго як бул опарти на оборе и бешедовал зоз швинями. Гуторел: „Мушим им повесц цо най робя, нє?” Та, тераз и я на оборе. Розумим ше до швиньох, а найволїм ландраси, таки длуговасти, нїзки, зоз спущенима ухами. Вони ше наєдза, дриму, знова єдза, таки су як пензионере. Йоркширска файта ми як нємецки овчар, як пшичок. Нє пача ше ми. Дахто волї таке, дахто иншаке, а мнє крашнє кед видзим у кармику ландраси – намага ше потолковац Звонко.
Толкує и же ше у його кармику зна шора. Зна ше дзе ше ґаладзи, кадзи ше є. Швинї треба научиц шора одмалючка, кед су ище прашата, та так будзе и после. Хто розуми, тот и зна о чим бешедує. Гвари же би любел мац и вецей швинї, бо их ма лєм за свойо потреби, алє ше тераз нє виплаци кармиц их и предавац.
– Нєшка сом, наприклад, бул шлєбодни, могол сом дзень вихасновац на иншаки способ, алє сом надумал рано, док сом пил кафу, же заколєм. Питал сом ше сушедови чи ми поможе, вон пристал, а и дзеци нє мали нїч процив. Могол сом дац до месара най ми пороби, алє я найволїм сам: одрежем месо як я сцем, так як мнє одвитує и любим таку роботу.
Дисновтор дакеди и нєшка
Дисновтор дакеди бул вельке збуванє у фамелиї и сушедстве. То була часц традициї и жимска активносц на валалє. Пре рижни причини, мож повесц же у самим валалє тот звичай помали капе, голєм у Керестуре. Швинї, углавним, колю месаре, у своєй роботнї, у обисцу ше направи паприґаш за блїзших, або упече месо и то шицко.
– Паметам як то дакеди було на дисновторох у моїх родичох и знам же у нас вше було полне обисце. Знало ше хто кеди колє, през бешеду ше сушедство порадзело. Я ше, як дзецко, бал же нам пол швинї поєдза сушедово. Таке друженє, як цо було теди, озда нїґда вецей нє будзе. Чи швиня була велька, чи мала, обрабяло ше ю по цали дзень. Кажде мал свойо задлуженє и то нє була робота нашвидко. Помали ше робело, помагало ше, дружело ше, чувствовало ше заєднїцтво. Нєшка иншак, млади найволя швиню дац до месара, бо так у обисцу вельо чистейше – покус смутно бешедує наш собешеднїк.
Приповеда наш собешеднїк же предпрешлого року мали кощата и дзеци их барз полюбели. Вон кощата вжал же би мал заклац, нє дзецом за бависко. Но, дзецом нє розкажеш. Зблїжели ше зоз кощатами, бавели ше з нїма, кармели их, старали ше о нїх и, кед пришол час, була велька бриґа, бо син нє дал зарезац кощата. Єднал ше з оцом же за два кощата най достанє штири. Нє з дзеку, алє пристал, аж кед му майстор обецал же му крашнє виреже рощки котри потим як украс положел на чардак. И нє сцел анї коштовац з тей кощецини, гоч ю люби єсц. Зрозумел го Звонко, бо ше и сам часто вяже за статок котри хова у оборе. Но, живот дакеди полни зоз чежкима и нєприємнима, та и нєзвичайнима одлуками.
Як треба окуриц месо
– Натрафели сце присц праве нєшка кед сом заклал швиню. Дораз будзем рихтац месо за колбаси, алє будзе стац до ютра. Рано, пред тим як цо пойдзем на роботу, знова го премишам и будзе ме чекац док нє придзем з роботи. Ютре-поютре будзем солїц сланїну, шунки. Мам свою курарню и сам курим свойо продукти. Древо з котрим ше кури муши буц сухе и добре, нє кури ше кед молга. Мойо ше три роки суши. Я єден дзень курим, а други дзень го охабим най одпочива. Колбасу курим на двох димох, а грубше месо на 3–5 димох. Хаснуєм древо з вишнї, яблука и грушки котре нє дава високу температуру. Велї куря на буковим древе, алє од нього ше створи велька температура котра нєдобра. Треба же би бул ,,жимни димˮ. Оцец вше гуторел же треба ходзиц коло того як коло малого дзецка и наисце треба мац сцерпеня кед ше кури месо.Вишня дава красни смак и фарбу и месо червенкаве, а у месара таке нє мож найсц.
(Предлужи ше)