Таня и Тихомир Фейдийово, з Руского Керестура, уж треци рок правя и предаваю домашнї айвар. З початку експериментовали, деґустовали и кориґовали рецепт, а тей єшенї напекли тисяч кили паприґи, або 300 дунчики айвару.
Тото по чим ше їх айвар розликує од дутянского, то окремни рецепт хтори им зверел Тихомиров бачи, Михайло Фейди, Керестурцом добре познати як прави майстор за айвар. Бачи Михал свою схопносц и тайну богатого смаку айвару пожадал пренєсц дакому „свойому”, хто би з дзеку предлужел тоту традицию.
– Ми у фамелиї шицки барз любиме єсц айвар, и ми двойо и нашо тройо дзеци, та зме роками куповали айвар од бачика Михала и андї Штефки Фейдийових. Вец нам, дас пред трома роками, предложели же бизме го сами научели правиц, а кед зме од нїх питали рецепт, бачи Михал нам у франти гварел же то нє мож потолковац, алє же мушиме пойсц на „обуку”. Та так и було. Но, понеже я заняти, Таня научела правиц айвар , aлє го прави по своїм смаку, и то тераз, преважно, єй робота. Я єй лєм помагам кед придзем з роботи – приповеда Тихомир.
Першираз, по бачиковим рецепту, айвар направели пред трома роками. Перше направели 20-30 дунчики лєм за себе, а вец шлїдуюцого року направели кус вецей, бо раховали же дацо и предаю.
– Єдну часц зме предали, алє дацо и остало, дас 20 дунчики, та кед того року пред манифестацию „Днї керестурскей паприґи” бачи явел же нє будзе мац досц айвару, „ускочели зме” з нашим и теди зме шицко попредали – гвари Тихомир.
Рецепт як фамелийне благо
Айвар предаваю по 1.000 динари, кус є драгши як у дутяну, алє пре добру причину. Кажди раз ше го вари помали, на цихим огню на смедеревцу, на дубовим древе, потамадз покля з нього нє випари остатня капка води. Прето є густи, конзистентни и ма моцни смак, праве таки яки мал дакеди.
– Перше вирезуєме паприґу, вец ю треба попечиц. То велька робота, бо єст вельо и паприґи. Дакеди паприґу печеме и чисциме до полноци. Вец ше през ноц печена паприґа одцека и аж други дзень ю мелєм, бо айвар муши буц густи. Нє шме у нїм буц води. Даєдни купци, хтори ше добре розумя до айвару, нам гварели же тото чи айвар прави мож знац по тим же кед ше дунчик обраци, вон нє вичури. Же би айвар бул густи, муши випариц шицка вода, а знова, кед є барз густи, вец почина пригорйовац. Муши ше го вше мишац, нє шме ше го охабиц анї пол минути. Тиж так, зомлєту паприґу вариме дас по 4-5 кили, же би ше айвар уварел ровномирно. Паприґу ше муши печиц на шпоргету на древо. Ми у смедеревцу виняли релну и там положели ище єдне ватрище, та на тих двох местох кладземе на огень. Так ше паприґу швидше упече. Муши буц дубово древо, бо його дим паприґи дава окремни смак. Треба мерковац же би нє було даяке древо як наприклад ядлїна, хтора ма досц нєприємни пах и пуща смолу. На концу кладземе кус конзервансу и пастеризуєме дунци – толкує Таня кажди крочай як ше прави айвар, и наглашує у франти же нє потребни даяки таємни состойок, лєм вельо сцерпеня.
– Цо ше дотика присмачкох, кладземе лєм тоти найосновнєйши, а то соль, цукер, есенц и олєй. Правим го по нашим смаку, так як ше нам пачи. Вшелїяк, кладземе и горкей паприґи, бо айвар правиме и любительом пикантнєйшого смаку – додава вона.
Першираз предавали и корнишони у дунцох
Корнишони Фейдийово почали садзиц пред седем роками, у загради. З початку их мали посадзено на 400 метерох, на мрежох, а предаванє добре ишло покля у валалє бул одкуп. Медзитим, кед го претаргли, вони зменшовaли продукцию. Перше их положели на 100 метерох, а того року кус звекшали, на 150, бо ше корнишони барз глєдало. Сцели вецей заробиц, та одлучели огурки квашнїц и предавац як готови продукт.
– Роздумовали зме же би найлєпше було тото цо маме посадзено такой и преробиц. Так мож вецей заробиц. Вше ше приповеда о тим же у валалє таки потенциял, а векшина предава цошка цо дополи поробене, и вец хтошка други зарабя на цудзей трапези. За правенє айвару и квашених огуркох зме раховали так же ше тота робота виплаци лєм кед ше за тот потрошени час зароби голєм тельо кельо мож заробиц на наднїци. Кед ше менєй зароби, вец ше нє виплаци – приповеда Тихомир, визначуюци же того року корнишони першираз предавали у дунцу.
– Предали зме 120 дунчики и уж вецей нє маме. Зоз 10 килох корнишонох ше достанє одприлики 25 дунчики, а то значи же до єдного дунчика идзе пол кили огурки. Дунчик предаваме по 400 динари. Свидоми зме же су по дутянох туньши, алє су анї нє таки смачни. Тот хто сце квалитет, тот и заплаци, а кажде хто потераз пробовал нашо корнишони, ознова их куповал од нас и углавним их людзе брали навелько – гвари наш собешеднїк.
Хасную природни препарати
– Того року корнишони барз добре зродзели. Кед зме их рано пооберали, пополадню уж нови наросли. На 150 метерох було коло 1.000 нашенька, а 1.000 нашенька коштаю 8.000 динари – гвари вон и наглашує же барз водза рахунку зоз чим пирскаю огурки, а предаваю лєм тото цо би и сами єдли. Як природни инсектицид и фунґицид хасную олєй ним, хтори ше достава зоз нашеня древа ним, а хторе рошнє у тропских крайох.
– Уж други рок хаснуєме препарат хтори нє ма каренцу, вола ше ним олєй, а набавяме го з Нємецкей. Понеже то олєй, миша ше го зоз воду, а огурки вельо здравши и одпорнєйши од нього, бо иншак швидко захоря. Кед ше рано обачи же су хори, а до вечара ше нє реаґує, хорота ше прешири. Прето ше таки препарати як тот олєй добре здаю, бо вон дїйствує и як фунґицид и як инсектицид, та нам огурки того року були здрави и потирвали досц длуго. Мали зме их по конєц септембра. Кед другим уж престали родзиц, ми ище оберали. Волали ме и зоз Оджаку и зоз Стапару же би сцели купиц корнишони, алє уж сом теди шицко попредал – поцешено на концу гвари Тихомир.