Шицки ми дожили фазу у своїм живоце кед зме сцели буц сами. Роздумовали зме же бизме ше могли одпочинуц кед бизме були шлєбодни: без мобилного телефона, без домашнїх задаткох, без пайташох, без роботи, без колеґох, кед бизме були на Малдивох, у даякей мирней хижки у горох, лєбо на салашу. Складам ше же шицким треба одпочивок, алє чи тот мир о хторим роздумуєме наисце праве тото цо нам треба?
Чловек може витвориц себе и постава права особа аж теди кед є з даским, коло дакого (у диялоґу, а нє у монолоґу).
Треба мац часу за себе, одпочинуц ше… алє ми социялни єства и маме уродзену потребу повязовац ше, припадац и комуниковац зоз другима людзми.
У интеракциї зоз другима людзми ше розвиваме, учиме, оформюєме свой идентитет. Нє достаточни нам лєм самоакция и самореакция. Нєобходна нам интеракция.
Науки хтори виучую чловека наглашую же чловек єство одношеньох. Нашо праве духовне богатство завиши од богатства наших одношеньох зоз другима людзми. Кед припадаме одредзеним ґрупом людзох (фамелиї, оддзелєню у школи, ґрупи колеґом на роботи…), задоволюєме свойо материялни и нєматериялни потреби.
Ерих Фром бул нємецки социялни психолоґ, психоаналитичар и хуманистични филозоф. У своєй кнїжки Бекство од слободе вон написал: Зоз здружованьом своєй специфичней людскей природи зоз людску (дружтвену) ситуацию, човек находзи свою продуктивну ориєнтацию хтора ше манифестує зоз твореньом нового и превозиходзеньом старого, чувством любови ґу свойому штредку и окреме коруни шицких потребох – потреби за чувством шлєбоди.
Особи хтори заступаю идею же дружтвеносц уродзена, даваю приклад з
амебами
(найпростейши єдноклїтинково єства)
хтори жию вєдно, або як пара, лєбо у форми колонийох,
гоч би могли прежиц поєдинєчно.
Живот чловека мож представиц як одношенє зоз собу и зоз шветом коло себе. Чловек упознава себе, свойо Я теди кед ступи до контакту зоз Ти. Одношеня медзи людзми засновани на принципох взаємней помоци. У емоцийним смислу розвити глїбоки интерес за постояньом других особох. Тото постоянє нєобходне условиє же би ше задоволєло потреби.
Абрахам Маслов бул америцки психолоґ хтори поставел модел гиєрархиї чловекових потребох. Mодел приказал як пирамиду у чиєй бази стоя физиолоґийни потреби, а други потреби на висших уровньох.
По тим моделу пирамиди видзиме, наприклад, же кед школяр/студент гладни, нє може ше учиц. Алє нам иста тота пирамида указує и же чловекови наисце важне буц защицени, припадац дакому, буц почитовани.
Шицко тото цо ту написане гутори же чловек треба же би бул медзи людзми, же ма потребу дружиц ше, ходзиц на роботу… Прецо ше вец людзе поносую праве на тоти исти ствари:
Нє можем вериц же наютре знова пондзелок, же прешол викенд и же знова мушим пойсц на роботу!
Ознова мушиме пойсц на родзени дзень!
Волали ме же су у карчми, та тераз мушим пойсц ґу нїм!
…
Тоти хвильки треба же би нам принєсли радосц, а нє же би порушали нєприємни емоциї. Прецо то так? То так прето же тото цо робиме, нє робота за нас, прето же за пайташох з хторима ше дружиме, нє можеме наисце повесц же су нам прави пайташе.
Нє можеме нє ходзиц на роботу, прето же нам треба заробиц динари з хторима купиме єдзенє, алє маме шлєбоду вибрац на хторим роботним месце будземе робиц. Просеково єдна особа препровадзи трецину свойого живота на своїм роботним месце. Прето важне робиц роботу хтору любиме. Совитовала бим шицким най робя роботу хтору любя. То значи же уж при вибору штреднєй школи треба буц мудри и нє уписовац ше до школи до хторей ше уписую пайташе, лєбо до школи после хторей мож буц заняти на добре плаценим роботним месце. Кед дахто роби роботу за хтору є створени, вец найдзе и способ на хтори зароби пенєж прейґ тей роботи.
Потребне нам ше дружиц з людзми же бизме були социялно щешлїви особи, алє кед ше будземе дружиц зоз особами хтори нам нє одвитую, щесце нє дожиєме. И ту маме шлєбоду: можеме вибрац особи зоз хторима будземе препровадзовац свой шлєбодни час.
А вец далєй, гуториме: шлєбодни час и то нам у шоре. А кед бизме робели на роботним месце хторе любиме, могли бизме повесц: час препровадзени на роботи и после нєй.
Шицки зме свидоми же нє маме абсолутну шлєбоду, алє кед прилапиме правила того бависка хторе ше вола ЖИВОТ ОДРОСНУТЕЙ ОСОБИ и направиме свою микросистему хтора нам одвитує, можеме буц щешлїва особа.
А щешлїва особа ше чувствує як шлєбодна особа.
*Идея за тот текст настала як резултат читаня кнїжки Ранковић – Васиљевић Р, Стојановић – Јовановић Б, Терзић – Марковић Д. (2015): Методика и организација здравствене неге, бок 68. Интерактивна природа међуљудских односа, дзе сом похасновала даєдни виреченя зоз наведзеного тексту.