Заградка – „Руске слово” за дзеци (V)

автор дю. латяк 31. май 2022

Мешачни часопис „Заградка” виходзи як нашлїднїк часопису за руски дзеци „Наша заградка”, котри виходзел од септембра 1937. по 6. април 1941. року. Од юния 1947. по 1991. рок виходзел под меном „Пионирска заградка”, а од 1. януара 1991. року ноши нєшкайше мено „Заградка”.

Перше число „Пионирскей заградки” вишло у юнию 1947. року у истим формату (16х23 цм) як цо виходзела и „Наша Заградка” од 1937. по 1941. рок. Уж число 2 у 1947. року, у септембру, меня свой формат на 29х20 цм. Як зме спомли, перши главни и одвичательни редактор „Пионирскей заградки” бул Штефан Чакан, алє уж у школским 1947/48. року на тей длужносци ше находзи Дюра Варґа хтори за Редакцию одвитує од новембра 1947. року. Чакан у Заградки предлужує сотрудзовац, пише басни.

ПЕРША ДЕЦЕНИЯ

Означуюци першу рочнїцу виходзеня, у чишлє 10 од юния 1948. року (бок 7), Редакция обявює слїдующи текст:

„Млади читателє пионире! Ви шицки любице читац зос „Пионирскей Заградки“. Велї од вас пишу до нєй и свойо писньочки и складаю крижальки. То барз крашнє. Алє пред роком ви ище нє мали свойо пионирски новини. Зато ше постарали нашо старши товарише да и ви як и други пионире маце на своїм язику свойо новини. Вони пред роком почали друковац „Пионирску заградку“. Кед пред роком вишло перше число „Пионирскей заградки“, пионир Яни од радосци скричал наглас у школи: „Но уж и ми руски школяре маме свойо – тераз я будзем писац.“ И наисце, Яни ше нє поциґанєл. Вон пише шорово. Алє то нє досц. Треба да пишеце шицки, бо то ваша новинка. То дзепоєдни пионире похопели. То ви и сами видзели през цали рок. То нам указали конкурси на котрих участвовали пионире – дописователє. Так, красне число пионирох наградзене. Особено за приклад як добру пионирку и свидому може Редакция похвалїц Киш Олґицу зос Вуковару, котра нашла 20 нових читательох. За єй роботу Редакция ю и наградзела. И у других местох було вредних пионирох котри исто щиро писали до „Заградки“. Алє, дороги пионире, то мале число. Ви знаце же то бул перши рок виходзеня „Пионирскей Заградки“.

Медзитим, у другим року виходзеня главна задача школярох-пионирох є: да кажди чита „Пионирску Заградку“ и да найдзе предплатнїка укельо єст таких цо нє сцу читац. Крем того кажди треба у новим року да пише до „Заградки“. Кед будзеце писац зос каждого нашого валалу, теди „Пионирска Заградка“ будзе ваша и ви ю будзеце щиро читац. Крем того вона будзе и вельо красша як у першим року свойого виходзеня.

Прето, дороги пионире, през тоти два мешаци думайце о „Пионирскей Заградки“, ваших новинкох. Зберайце дописи, пишце о шицким цо сце прежили през лєто и пошлїце до першого числа котре видзе септембра мешаца.”

Редакция

НЄ БУЛО УЗВИЧАЄНЕ ПОДПИСАЦ ШЕ ПОД АВТОРСКИ ТЕКСТ

Цо ше змисту у тим чишлє дотика, поведли бизме же „Заградка” постала „Руске слово” за дзеци. (Бо пише таке: „Дзе ше упишеме по сконченей малей матури“ „Яке свидоцтво хто достанє“, „Пейцрочнїца Пиятей нєприятельскей офанзиви“, Уж ше будую задружни доми“, „Народни герой Светозар Маркович –Тоза“ , „Ошлєбодзенє Керестура“ „Зєдинєнє СКОЮ и Народней младежи до єдней орґанизациї“ и подобне, та преклади „Родительска любов“ И. Турґенєва, „Лїсце и жили“ Крилова, итд.

Од септембра 1948. року одвичательни редактор „Пионирскей заградки” постал Владимир Костелник, а пременєл ше и видаватель. Од тераз то „Покраїнске вече Нар. младежи Войводини”. Лектор вироятно бул професор Гавриїл Надь, тедишнї директор керестурскей ґимназиї, бо вон теди лекторовал и тексти у „Руским слове”. Вон вироятно и писал значне число статьох од самого початку виходзеня того часопису, алє теди нє бул звичай подписовац ше под свойо написи. Тиж так, нєт подписи прекладательох статьох и литературних творох странских писательох, та тераз нє мож зоз сиґурносцу утвердзиц авторство. Подписовани лєм авторе писньох (и то нє шицких!) и мена школярох-дописовательох.

ШТЕФАН ЧАКАН

Инж. ШТЕФАН ЧАКАН (1922–1987)

Народзени 1922. року у Руским Керестуре. Бул перши редактор новинох „Руске

слово” и наставнїк у керестурскей ґимназиї. Як инженєр аґрономиї робел у

Беоґрадзе, а вец як новинар у Рускей редакциї Радио Нового Саду, потим знова як

новинар у „Руским слове”, одкаль пре хороту пошол до скорейчасовей пензиї .

Вон бул перши редактор „Пионирскей заградки”. Под його редакторством вишло

перше число у юнию 1947. року. Медзитим, и познєйше активнє робел на видаваню

и ширеню часописа.

ДЮРА ВАРҐА

ДЮРА ВАРҐА (1925–2003)

Народзени 1925. року у Дюрдьове. Находзел ше на длужносци редактора новинох

„Руске слово”, потим и як директор подприємства од 1951. по 1965. рок. Вец

преходзи на длужносц редактора и помоцнїка директора до Покраїнского заводу за

видаванє учебнїкох у Новим Садзе, а отамаль 1977. року, по одход до пензиї 1987.

року, за секретара Културно-просвитей заєднїци Нового Саду.

Як редактор часопису робел на вецей заводи: од новембра 1947. по фебруар 1948.

вец од априла по юлий 1948. року, од децембра 1954. по май 1955. року, и од 1958. по 

  1. рок.

ВЛАДИМИР КОСТЕЛНИК

ВЛАДИМИР КОСТЕЛНИК (1930–2012)

 

Народзени 1930. року у Петровцох. Находзел ше на длужносци новинара у

Винковцох и Вуковаре, а вец постал главни и одвичательни редактор часопису

„Нова думка” котри видава Союз Руснацох и Українцох Горватскей у Вуковаре.

Такой по законченю малей матури у керестурскей ґимназиї постал редактор

часописа: од фебруара по марец 1948. року и од септембра 1948. по април 1949.

року.

(Предлужи ше)

(Опатрене 19 раз, нєшка 1)