У полней културней станїци Едьшеґ Фестивал менталного здравя почал 10. октобра, а закончени є пред двома днями. Пред вецей як єдну децению почал як скромне єднодньове збуванє, з цильом же би теми о менталним здравю сциха уткал до явного простору. Нєшка фестивал випатра цалком иншак, тирва дзешец днї и облапя мрежу даскелїх местох – од Панчева и Зренянина, прейґ Суботици и Зомбора, аж по Пирот. Городски площи, библиотеки, кнїжкарнї и шветочни сали постали место стретнуцох на хторих ше бешедує о нємиру у души, стресу, анксиозносци, алє и як ше одупрец од чувствох хтори цагаю долу.
З єдного боку патраци, то барз добре, а з другого то опомнуце. Розширеносц фестивала по вецей варошох нє лєм знак успиху ентузиястох хтори го орґанизую, алє и цихи шведок же нам така файта помоци вше частейше потребна. Нажаль, на психолоґийну потримовку през рок векшина нє може раховац.
Того року тема фестивала як кед би потрафела сам центер часу у хторим жиєме – „Шлєбода, сиґурносц и менталне здравє – Сиґурни у нєсиґурним швеце?”
Свидоми зме же жиєме у дружтве хторе барз подзелєне, у хторим конфликти постали, так повесц каждодньова комуникация, а у таким амбиєнту ше нєсиґурносц подрозумює. Еґзистенциялни страхи, хронїчни стрес, економска нєстабилносц и пошвидшани ритем живота каждого вичерпює, и место же бизме препознали як дружтвени обставини директно уплївую и формую нукашнї (нє)мир поєдинца, на менталне здравє ше и нєшка патри же є виключно особна ствар. На єдним з панелох було слова о тим же воно нє настава у вакууму, и же барз часто завиши од велїх факторох. Єден з нїх то образованє дзе емоцийна писменосц и нєнасилна комуникация ище вше нє на тим уровню на яким би требали буц, и з тей нагоди понукнути напрямки як би их могло ришиц. Бешедоване о велїм, та и о явним здравю дзе би психолоґийна и психотерапийна помоц нє шмела буц привилеґия маєтнєйших. Нажаль, то нє так, и превентивна психолоґийна помоц нєшка просековому гражданови у нашей жеми финансийно нєдоступна. Приватних психотерапеутох оддавна нє можу заплациц тоти цо жию з просековей плаци, а явни установи преобтерховани и баржей унапрямени на фармаколоґию.
Врацам ше на Фестивал и фестивалски днї, дзе розгварки з фаховцами и роботнї, пре спомнуте, таки драгоцини, вше баржей ше их нащивює, та и кед би тирвали два раз, та и три раз тельо, у року остава ище вецей як тристо днї.
Правда же то шицко „дзири” у ланцу системох о хторих ше, медзи иншим, тих дньох дискутовало, алє медзи велїма темами препознати и позитивни приклад єдней успишней пракси, хтору ше поровнує зоз сламку за хтору ше людзе лапали теди кед им було найчежше.
Психолоґийне совитовалїще „Шерцо” основане пред 35 роками, у Новим Садзе. Його волонтере рочно маю и по 10 000 поволанки, мейли у чет розгварки з особами хтори ше боря з осаменосцу, депресию и думками о суициду. Тоти розгварки, як поведзене, ратую животи, а дзекуюци тому же постоя таки сервиси, виглєдованя потвердзели же число суицидох зменшане. Розгварки ше нє плаци.
После таких числох, нє мож ше нє опитац як то же и после 35 рокох од снованя „Шерца” нє маме на дзешатки таки орґанизациї ширцом по держави, а хтори би були потримани з боку держави, и чом терха и далєй така чежка на хрибце младих волонтерох… „Шерцо” доказ гуманосци поєдинцох, алє факт же остало осамене указує на вецейдеценийну нєзаинтересованосц того дружтва же би направела мрежу психолоґийней потримовки у каждим кус векшим варошу.
Фестивалски днї о менталним здравю прешли, и вше на концу остава як цошка цо нєдоповедзене и єден простор за наздаванє же раз и порученя з нього дойду до того хто их зосце чуц.
Шлєбода у нєсиґурним швеце нє значи одсуство проблемох, алє шмелосц поглєдац помоц.
Дзешец тисячи поволанки упуцени „Шерцу” то шмелосц. Кажде хто наволал, нє одустал.
Менталне здравє нє лєм наша особна ствар
