Раз давно, та можебуц анї нє так давно, параст могол жиц и заробиц, та гоч и без субвенцийох, рижних потримовкох зоз вецей уровньох власци. Нєшка, шицки парастови помагаю, а вон лєдво же прежиє, голєм таки мой особни упечаток
Нєшка у сучасней держави, праве тот исти параст часто на рубцу преживйованя, жертва нєправдивого тарґовища и нєдошлїдних державних политикох, та гоч як шицко осучаснєте. Без огляду чи слово о просеково малих або штреднїх польопривреднїкох, нє лєгко анї тим вельким. Нє думам на тих вельких як цо то подприємства котри обрабяю на стотки або тисячи гектари, котри обрабяю жем приватизовану по хто зна яких условийох, та анї на тих котри по хто зна яких условийох пестую нашеньски житарки, або забранєни рошлїни, лєбо им парасценє прикрива други заробки.
Кед слово о польодїлскей продукциї у Сербиї, то нє лєм числа гектарох кельо ше обрабя, кельо пошате, випестоване и предате, то число фамелийох котри жию зоз жеми на жеми. Медзитим, статистични числа єдни зоз указательох, як и кельо тоти людзе марґинализовани.
Цени житаркох прешлого року були приблїжно таки: жито 19, ярец 15, кукурица 17, а соя 60, а таки исти, приблїжни цени уж роками. Оптимистично випатрало 2022. року кед зарно було скоро дупло драгше, но радосц кратко тирвала – теди ше парасти виборели за векши субвенциї, зоз 9.000 динари на 18.000 кельо су и нєшка, алє жито та и шицки житарки потуньшали, дацо аж на поли. То лєм даскельо факти котри потвердзую же продукователє найлєпше знаю же їх робота вецей нє завиши од нїх самих, алє од тарґовища, односно од тих котри правя шора на тарґовищу.
За остатнї 5 роки, алє и вельо вецей, цени шицкому репоматериялу нєпреривно росли и рошню, нєт анї єден продукцийни рок же дацо у нїм туньше, алє шицко вше драгше и драгше. О гориву най нє бешедуєм, скоро же є найдрагше у реґиону.
Субвенциї котри держава опредзелює за параста, углавним єден нєпредвидлїви фактор, тераз уж, наисце, за векшину и барз компликовани, борба зоз бирократию, та часто и безсмислови. Ситуация у реалносци така: 2005. року могло достац 7.000 по гектару, алє були огранїчени и нєєднак виплацовани, по 2012. рок наросли аж на 14.000, алє потим були барз швидко зменшовани аж и по 6.000. Якош вше було ище цошка, требало придац рахунки од штучних гнойох, од горива, та од нашеня. Вец випатрало же буду стабилизовани на 9.000, виборели ше парасти на 18.000 и на туньши дизел, вшелїяк, з огранїченим количеством, алє лєм на єдней, одредзеней бензинскей станїци, и нормално, зоз карточку и апликацию з котру ше доказує статус польопривреднїка. Пишем о директних субвенцийох, котри у державох ЕУ и по даскельо стотки евра.
У Сербиї параст муши буц и правнїк, и економиста, и информатично писмени же би могол конкуровац за гоч котри субвенциї. Нє, вецей нє мож пойсц на шалтер та покончиц, нєт вецей службенїкох дзе ше мож реґистровац, обновиц ґаздовство, виняц потвердзеня и под. Маме еАґрар, модерну онлайн платформу, польопривреднїк ше муши знац електронски подписац, приступиц онлайн платформом же би могол вообще дацо поробиц. Кед же наидзе на проблем, ту лєм центер за воланє, менєй як зоз дзешатого нє достанє вязу, а упитне цо покончи. Надрилєли обовязки и польопривредним фаховим службом, тераз контракт о акредитованю жеми мож овериц и у нїх задармо, а кед нє иншак, вец треба пойсц до новтаруша за пенєж, та кому як зґоднєйше и блїжей. Окреме старшим чежко, алє єст ту и надосц младих котрим шицки тоти перипетиї и крочаї чежки, и нєрозумлїви.
Безплатну помоц мож достац и праве и у тих спомнутих службох, алє шори за чеканє безконєчни, бо помоц потребна периодично и шицким у исти час. Вец кед себе подумам на наменски конкурси, та яй, єдна приява тирва голєм годзину, кед нє и длужей, док ше шицко нє поклика, а пред тим требало позберац и потребни документи, од дзеверох до дзеврох. За дзепоєдни гваря же их нє треба прикладац, бо их вони обезпеча по службеней длужносци, алє, скрите у силним конкурсу, же кед их приложице, та достанєце вецей боди. Тиж, у єдним конкурсу нєдавно писало же приява муши буц пополнєта виключно лєм на рахункару, значи нє могло видруковац формулар и пополнїц зоз руку. Прияву на конкурси мож послац и по пошти, алє то можебуц кус менєй боди, олєгчуюце за тих цо нє „баратаю” зоз технолоґию. Од конкурса по конкурс, котрих и так нєт вельо, а правила вше иншаки. Попри тим, гоч и зоз конкурсами и можлївосцу доставня одредзеного проценту уложеного назад, польопривреднїком чежко инвестовац, векшина механїзациї наисце стара, понашлїдзована з колєна на колєно, а по хотаре навелько робя и тоти найстарши трактори купени 70-тих рокох, а єст и даскельо цо пар роки старши. Єст и новши, нови правда, алє барз мали процент.
По шицким, польопривреда вимага нужни пременки, бо таки стан за параста нєотримуюци. Кед жем нє може накармиц людзох, то нє жем, нє оцовщина, нє дїдовщина, алє лєм простор, а простор на предай.