Нє знам як ви, алє я любел патриц филми катастрофи. Тот филмски жанр у котрим ше дацо природно/надприродно случує и грожи же би висцерало чловеково иснованє на жеми. И вец ше чловекови уда, лєбо ше нє уда виратовац.
Мож повесц же то рецидив стокхолмского синдрома, бо зме жили филми катастрофи од дзеведзешатих та по терашнї часи, гоч сиґурно будзе гевтих котри ше зо мну нє зложа и поведза же ше нїґда нє жило лєпше як тераз. Єдного познам и вон, кельо знам, нє зна по руски, алє охабя упечаток же зна шицко и о шицким. Но, диспропорция медзи обєктивним и субєктивним вше присутна, та ше и у тей колумни будзем тримац субєктивного зоз намаганьом же обєктивно розчленїм проблем.
И док ше „варим” на 38 ступнї, пробуєм ше здогаднуц кеди зме ше звикли же нам тоти температури постали през лєто нормални. Пред трицец роками температура од 31 лєбо 32 ступнї була и вистка у централних информативних емисийох и спозоренє. Нєшка, кед живе стрибло у термометру прейдзе 35, гуторя нам най ше скланяме од слунка, пиєме воду и тримаме ше хладку. Лєм же хладку єст вше менєй.
Дунай през Сербию ше так поцагнул же мож на даєдних местох ходзиц по кориту рики. Жем смиядна, урожай гори, беґелї оставаю без води. Алє то нє лєм єдно од лєтох котре прейдзе. То нє изоловани хвильов каприц, алє рахунок котри пришол на наплату.
Цепли габи постали частейши, длугши и нємилосерднєйши, а суша охабя вше векши пошлїдки. Клима ше нє погубела сама од себе. Ми ю погубели.
Алє ґлобална криза нє може буц алиби за локалну нєодвичательносц. Напроцив. Кед уж знаме цо приходзи, вец кажде порубане здраве древо, кажди парк котри достал бетонски дражки и площи скрити споза фрази „ушоренє, або реконструкция” и кажда желєна поверхносц уступена бетону, акт процив власного штредку. У Войводини, котра ма менєй од седем одсто поверхносци под лєсом, древо нє украс котри мож заменїц зоз черепчком з украсним ядловцом. Бо древо нє лєм огрива, алє и хладок, влага, оксиґен и защита од горучави. У найкратшим – цо вецей асфалту и бетону место желєнїдла – варош/валал постава цеплєйши.
Держава котра на природу добра патри як на простор за експлоатацию, будованє и швидки заробок нє бранї будучносц своїх гражданох. Нє можеме источашнє керчиц лєси, бетоновац парки, занєдзбац системи за мелиорацию и вец людзом дзелїц совити як прежиц горучаву. Одвичательносц нє лєм гражданох котри троша воду зоз чопох. Вельо векша на гевтих котри одлучую цо останє од наших рикох, лєсох, жеми и варошох. А о польох най нє приповедаме.
Кед Дунай нє може наполнїц беґель, а древо почнє завадзац новому „ушорйованю”, а найплоднєйша жем постава будовательна же би ше на нєй, место поживи, „шали/садзели” авто-ґуми, лєбо дацо друге з цильом розвою, вецей нє бешедуєме лєм о очуваню природи. Бешедуєме о праву на воду, єдзенє, здравє и на живот. Природа може без наших паркинґох, тарґовинских центрох и инвестицийних планох. Алє ми без нєй нє можеме.
Кед то нє похопиме тераз, идуце лєто ше нє будземе питац чом 38 ступнї у хладку. Будземе ше питац дзе нєстал хладок. И чи у тим риялити филму катастрофи, у котрим шицки ґлумиме, чловечество на концу прежиє.