Завиши од возросту, алє ше, голєм дакеди, починало од конїка з медовнїка, та по паридї, пукалки зоз габзи и шицки тому подобни бависка… То було найважнєйше. Кажде шнїл лєм свойо сни. Дахто их сполнєл, дахто их ище вше чека, а дахто и забул же дакеди шнїл.
Ище озда анї нє станул на власни ноги, так як ше тому швечи, а уж му сон, лєбо безчислени сни о ножох блукали понад и под заглавком, опрез очох, и у каждим бависку, приповеда наш собешеднїк Дюла Фаркаш з Руского Керестура, штреднї од Фаркашових з истим меном. Старши його оцец, а наймладши Дюла, Дюлов, нашого собешеднїка, син.
– Коренї нашей фамелиї у Коцуре. Малючки сом бул ище кед ше мойо ту приселєли, так же сом од вше правучки прави Керестурец. Ту сом закончел и основну школу, отадз и штредню школу за автомеханїчара у Вербаше, ту жиєм зоз фамелию, ту ми сни вирастаю зоз мрийох до каждодньовей стварносци – приповеда Дюла. О тим за цо ше вишколєл, гвари, нє вредзи приповедац, бо и анї авта уж давно нє таки як були, и то прешлосц котра му як гвари, значи тельо як и лоньски шнїг. Каждодньови хлєб, порядну плацу, зарабя у тапетарским подприємству. А роби и дома, сам ремесло виучел, алє тото и робота и любов, оддавна.
– О ножох сом вше шнїл, перше зоз любопитлївосци, вец заинтересованосц постала вше векша, а потим сом ше лапел и до фаховей литератури и нових знаньох о кованю, о челїку, о материялох за виробок ножа, о японских знаньох зоз вчасного штреднього вика… Цо сом вецей знал, вецей знаня ми требало о ножох и материялох за їх виробок.
Можеме бешедовац о обичних, кухньових ножох котрих єст у зависносци од материялу и майстра лєбо лєм машини котри го справели, добри, лєпши, алє и скоро нїяки, та по вершински – шицко то диктира фаховосц майстра лєбо индустриї, а у сущносци то барз вельо файти од котрих наисце мало мож наволац майсторски нож. Шицко то лєм указує на розличну куповну моц, смак, алє и нєзаинтересованосц велїх – гвари Дюла.
КЕД ОЦЕЦ ОДПУТОВАЛ, ПОЧИНАЛ МАЙСТРОВАЦ
– Ловаре маю свойо файти ножох, ґаздинї свойо, рибаре заш иншаки, майстрове спрам потреби уж хто яки сце мац, а прави и искусни власнїки ножох ше з добрей часци розумя и до материялу за сам нож, материялу за черенка, ручку, та по перфектни випатрунок зоз ришеним, так повесц, совершеним чежиском – приповеда зоз задовольством наш собешеднїк, хтори пре ножи и таку любов ґу нїм бул и бити, давно, поправдзе.
– Ище сом анї нє дороснул, а лєдво сом дочекал же би оцец одпутовал на драгу (гонєл камион). Алату дома було, за материял сом ше знашол и нїґда векшого щесца… Перши нож котри сполньовал наисце вельо того, вельо анї нє, бул моїх рукох дїло. Я анї тераз нє можем виприповедац як сом ше цешел, а праве теди сом почал звладовац цалу науку. Мал сом лєдво штернац роки, роки кед ше мойо парняки зоз лабду ище бавели на драже – приповеда наш собешеднїк, о шицким, о челїку хторого єст барз вельо, и кельо шме мац углєнїку, хто випоручи добри материял, а добре наисце и кошта, алє и вредзи.
ПРАВИХ НОЖАРОХ НЄТ ВЕЛЬО
– Перше и перше сом мушел звладац шицко цо було можлїве о ковацким огню, о коксу и древеним углю, о температури котра при кованю дава найлєпши резултат, о гартованю, о оштреню, о гладканю ножа… Нож котри ше препознава як добри, муши буц лєм таки як треба, нє слово о длужини, украсох, оштросци… У питаню цалосц, комплет функционалносци и на концу, чом да нє, красоти котру чежко же дахто може повториц. Нож зоз майсторских рукох лєм єден и єдини, а други лєм менєй лєбо вецей подобни першому – приповеда Дюла Фаркаш. Два исти ножи можу настац лєм на индустрийни способ, алє ту єст мало бешеди, лєбо єй анї нєт, о квалитету котри нож муши сполнїц – гвари вон.
– Кед наисце добре роздумам, у широким околїску, ширшим як Войводина, єст лєм коло дзешец до петнац правих и насампредз, квалитетних ножарох. Цешим ше же сом медзи нїма. И припознавам же сом вошол до таїнственосци того ремесла, а нє було анї кус лєгко – гвари собешеднїк. Кельо ту лєм єст самого кованя, безконєчно, кельо шмирґланя зоз безчисленима шмирґлами, кельо самого гартованя, цалого ножа або лєм оштрей часци, пар милиметри найвецей. И вец, нє дай Боже, пар секунди, и то превельо, кед попущи концентрованосц и нож пукнє лєбо страци совершену линию… Пошол нємерлїви труд до чкоди!
СПРАВЕНИ У КЕРЕСТУРЕ, ЗАКОНЧУЮ У ЕВРОПИ
Верце ми. Искра у Дюловим оку тирва покля приповеда о ножох, о єленьових рогох за черенка, о африцким древу котре ту найвигоднєйше, о гладканю поверхносци покля нє достанє совершеносц жвератка, без деформитетох лєбо викривених поверхносцох. Шицко муши буц най.
– Ножи котри сом справел закончели у скоро шицких европских жемох, велї и далєй. Часи тераз нє бог зна яки, алє знаходзиме ше, приятельски здружени ножаре, за материяли, за шицко коло того ремесла. Зложни зме наисце, без зависци и скриваня дачого цо други ище нє зазнали – приповеда наш Дюла, керестурски ножар.
Окрем ножох, нє мож заобисц анї Дюлову любов спрам пчолох. Почал зоз єдну кошнїцу, тераз у загради двацец. Нє пре заробок, гвари наш домашнї, алє пре змиреносц котра му нужна у живоце и роботи, пре опущеносц и чисту думку, пре сиґурну руку.
– На концу концох, анї нє знам кельо мам дома меду, то уж покончи моя супруга Кристина, єдно друге надополнюєме, видзи ше ми же так и найлєпше. Озда сом таки народзени, за таки знаня – подцагує собешеднїк приповедку. Анї брат ми, а анї шестра, анї блїзко таким роздумованьом, а у тим, сиґурно и краса того швета – наглас роздумує Дюла Фаркаш, ножар вершинского квалитету, алє и майстор за прекрасни ножи.
А ПОДРОСТОК РОШНЄ
У фамелиї Фаркашових уж скоро вироснул и младши, треци по шоре – Дюла, школяр пиятей класи, а його шестричка Теодора полнї пейц роки.
О шицких ше стараю мама Кристина, народзена Месарош (а по бешеди бисце ше шмели ставиц же є народзена ту, у валалє) и тато Дюла, котри зоз виробку ножох найвисшей класи дзвигнул ремесло на уровень уметносци, лєбо на уровень науки о алату, без котрого чловек нє може жиц и старац ше о шицким ище од перших праисторийских дньох.
