Живот тайна над тайнами и чудо над чудами – гваря мудри людзе. Живот наисце чудо, а кажде з нас го доживює на иншаки способ. Нєт универзалне упутство анї формула як треба жиц, и на концу концох – нє роки тото цо ше чишлї у живоце, алє живот у рокох. А найважнєйше у нїм уживац.
Думка же живот красни, же блїщацосц цеплей думки, мир у души и ошмих на твари вреднєйши як гоч яке богатство, през роки водзела и нашу собешеднїцу, Серафину Медєши, наставнїцу русийского язика у пензиї. Оглядаюци ше на часи котри прешли, роботу у школи, з думкох викукую лєм красни памятки…
– Вше сом любела странски язики, а понеже ше у Коцуре учело нємецки язик, а я лєдво чекала дойсц по пияту класу и почац учиц тот язик. Понеже сом зоз шестринїцами, котрим мац була Швабица, през лєтнї одпочивки ходзела на годзини нємецкого до єдней професорки, мнє ше барз пачел тот язик – приповеда Серафина. – А кед пришол час пиятей класи, нємецки ше утаргло, уведло русийски, лєбо велькоруски, як го нашо людзе теди волали, и мойо плани пошли по другей дражки. Мали зме добру наставнїцу, та сом полюбела и тот язик и на концу сом го и студирала и з нїм препровадзела цали свой роботни вик – гвари нашмеяно.
По законченю студийох, 1969. року, Медєшова по конкурсу достала роботу у єдней школи у Приґревици. Понеже у Основней школи у Коцуре у тот час була уж занята наставнїца котра викладала историю и русийски, Серафина рушела до Приґревици. Тедишнї заменїк директора у коцурскей школи Микола Кучмаш, наш познати шахиста, котри єй бул и наставнїк под час єй школованя, стретнул ю на автобускей станїци, и слово по слово, як приповеда през шмих, вицагнул ю з автобуса и одведол на розгварку до школи.
– Професор Гавриїл Надь теди преподавал мацерински язик, алє и други предмети, та у школи було потреби за наставнїком котри би му помагал. Так я почала з мацеринским язиком – гвари и предлужує же о пар роки наставнїца русийского пошла до Нового Саду, так же тот предмет зоз задовольством превжала.
– Русийски язик сом преподавала скоро по конєц свойого роботного вика, алє пре вименки у статусу того язика 2000-тих рокох, котри по теди бул перши странски язик, закончела сам ознова на настави мацеринского и сербского як нємацеринского, так як сом и почала у тей школи – гвари нашмеяно.
Под час своєй роботи, зоз школярами зазначовала замерковани резултати на велїх змаганьох, а як ше здогадує, и єй колеґове зоз вербаских и новосадских школох вше хвалєли школярох з Коцура и їх знанє русийского язика.
– Робела сом 35 полни роки, вше сом була класна, а у єдней фамелиї була сом оцови класна, мацери, дзивчецу, братови, и кед пришол шор на наймладшого брата, гварим же нєт смисла, наисце, ище баба най ше упише, та будзем цалей фамелиї – франтує наша собешеднїца.
У просвити було крашнє робиц, памета, крашнє ше дружели, и гоч у теди нє були вельки плаци, скромнєйше ше жило, часто у колективу направели так же би им було найлєпше як мож. Наскладали ше, орґанизовали и преслави шветох, и Дїда Мраза за дзеци, а у добрим и здравим колективу вше може буц крашнє, гвари Серафина. З велїма бувшима колеґами ше чує и нєшка, и гоч кажде ма и свойо бриґи и хороти, ещи вше ше почитую и радую стретнуцом.
– Ми робели у тих добрих часох, добрих родичох зме мали, добри дзеци були и ти кед пошол на роботу, дзеци це оплеменєли. Гоч ци нє було дацо по дзеки, дацо и нєдобре, алє дзеци щири и дзеци виздравюю людзох, лєм их треба слухац. Барз вельо мож було научиц од нїх – гвари наставнїца Медєшова.
– Тераз уж кед сом старша и у пензиї, даєдни мойо дакедишнї школяре, котри тиж уж и баби и дїдове, знаю ми указац таку чесц, же ми шерцо вец таке полне…
НАЙВЕКШЕ БОГАТСТВО – ФАМЕЛИЯ
Тото цо дацо през живот було чежше и нєзґодне, наша собешеднїца ше намага забуц и нє обтерховйовац ше. Гвари же памета лєм тото цо було добре.
– Сцем най ми живот будзе красни, и кед го сама себе нє направим най ми будзе таки, хто же то зроби… Виберам себе и з ким ше будзем дружиц, хто ми пасира, хто ме инспирує, и з ким ше можем наприповедац, кого можем и послухац, и вец ми фино.
Кед пошла до пензиї, видзело ше єй же нє будзе мац як пополнїц шлєбодни час. Алє, як гвари, вше ше найду даяки интересованя и дацо цо чловека виполнює. Уключела ше до коцурского Каритасу дзе ходзела и помагала у шицким цо требало, єден час водзела и рецитованє, а нашла и други интересованя.
– Дюра Макаї ми раз гварел: „Aйде, Сейо, напиш даяку монодраму за Аранку”, а нїґда сом монодраму анї нє слухала, анї нє писала. Поскладала я цошка, нє так ше мнє то барз пачело, вони ми помогли повиправяц и досц добре монодрама и прешла, на Малих сценох у Новим Садзе була перша – бешедує Медєшова и од теди почина ходзиц до опери, на балети, драми, монодрами, вше частейше пише…
– Я досц локал-патриота, описовала сом Коцур и познатих людзох ту, за унуку сом написала єдну дзецинску, а кед ше унучата и праунук народзели, за нїх сом писньочки до Дзвонох написала. Зоз Серафину Макайову сом писала лектири за школярох, помагала коло прекладаня, вшадзи ме було. Вше сом до дачого „длобала” – гвари нашмеянo и предлужує о тим же люби читац, тo и литература за розвагу, алє и релиґийна и класика. Нащивює концерти и промоциї кнїжкох, а кед є здрава, вше є порихтана пойсц даґдзе. Вельо ше шейта, и по пейц, шейсц, дакеди и дзешец километри на дзень, и вец ше добре чувствує. Люби и путовац, та нащивела Италию, Ческу, Нємецку, Румунию, a була и у Риме дзе ю одушевели катакомби у котрих ше скривали християнє, як и у Москви и Санкт Петербурґу, за котри гвари же є найкрасши город на швеце. Окремне дожице було и стретнуце зоз Папом Франциском у Сараєве.
– Любим тот живот, я гедониста, и думам же живот красни и треба го вихасновац, бо є лєм єден. Треба видзиц красне, и треба ше тому радовац. Бо, наприклад, дакеди кед сом нєзадовольна, нагнївам ше и подобне, патрим лєм цо скорей ше того ошлєбодзиц. А кед мнє добре, добре и тим цо коло мнє. Алє сом найщешлївша и найвекше ми богатство фамелия. Мам доброго сина, добру нєвесту, складаме ше, нє маме проблеми, мам тройо унучата Наташу, Марину и Алексея, а мам и перлочку, праунуче Тадию – гвари Серафина, указуюци слику зоз його кресцинох. – Нєт красше як кед видзиш таку громадку, лєм ми жаль же дїдо нє з нами, алє ниа, так мушело буц…
ЦЕШИ ШЕ ЯКИХ МАЛА ШКОЛЯРОХ
Важне крашнє жиц – нє таке важне яка оцена пише там на дипломи, алє як ти робиш – гвари вона. Подлу класу нє мала, гвари, и кед же було же дахто нє любел учиц, любел дацо инше, кажде бул за дацо способни и талантовани.
– Кед ше стретнєм з моїма школярами, з людзми, кед ше можеме набешедовац, озвец, тоти одношеня ми барз важни. Цешим ше яких сом мала школярох, тераз дохторох, паноцох, месарох, парастох, економистох, новинарох, цо ґод лєм сцеш, алє насампредз добрих людзох. Ище вше ходзим и на тоти стретнуца означованя рочнїци матури, вше препровадзиме барз приємни хвильки – гвари Медєшова, та и тото же о себе нє люби анї приповедац, хвалїц ше, або дацо инше.
– Богата сом же мам фамелию, то ми найвекше богатство. Же мам добрих людзох коло себе, а поносовац ше нє будзем. Фамелия, дзеци, унучата, праунуче, то найважнєйше. Жадала бим лєм цо длужей у тим богатству уживац, та бим себе пожадала добре здравє, як себе так и другим, задовольство у роботи, у фамелийох, а любела бим ище и послухац оперу Набуко и прешейтац голєм єден полумаратон – з ошмихом закончела нашу розгварку Серафина Медєши.
ПАМЯТКИ У ШЕРЦУ
Свойого супруга Любомира, тиж наставнїка, упознала у школи, та цали роботни вик тота малженска пара препровадзела вєдно як у обисцу, так и на роботи.
– Вон досц робел на авио-моделарстве, та часто водзел и мнє и дзеци по аеродромох на змаганя, вожели зме ше и на польопривредним авиону, на хеликоптеру, падобранцох приведол до Коцура… Були зме у Словениї, у Мостару, ходзели зме вшадзи по дакедишнєй Югославиї, и дзекуюци йому зме вельо того мали нагоду видзиц. Були то красни друженя. У малженстве зме були од 1971. по 2011. рок, 40 роки, а на часи препровадзени зоз нїм остали у шерцу найкрасши памятки котри шицки чуваме.
