Од приселєня зоз Горнїци до нєшкайшого Руского Керестура вик своєй нєпреривней роботи у валалє, после церкви, школи, Здруженя ремеселнїкох и Фодбалского клубу „Русин”, нєодлуга би требали преславиц и огньогасци. Добродзечне огньогасне дружтво у Руским Керестуре о даскельо мешаци наполнї 100 роки, а од снованя по нєшка, нєпреривно гуманитарно роби.
Дня 10. октобра 1926. року у Руским Керестуре отримане собраниє (скупштина) на котрим основане Дружтво. Так то дакеди записане, а чом ше на тото забува?
Ище пред даскельома роками сом и гуторел и указовал даєдним керестурским огньогасцом на тоти факти же цо писали нашо „Руски новини”, ище 1926. и 1939. року о снованю огньогасного дружтва у Руским Керестуре. Єст Керестурцох, а медзи нїма и дзепоєдни огньогасци, хтори гуторя же їх Здруженє нє мало дошлєбодзенє за роботу, же є основане 1930. року и же му предсидатель бул Микола Павлович-Паньски. Оправданє лїхе и нєвипитанє. Хто лєм дакус зна дацо о политично-дружтвеним живоце у валалє од початку до штредку 20. вику, заключи же Паньски бул и контроверзна особа и же „нє починало шицко од нього”… Нєшка ше даєдни людзе и їх думанє придобива зоз дьовнїцу, лєбо сендвичом, лєбо вилєтами (екскурзию) по держави… Дакеди ше то могло и зоз опиваньом шицких присутних у преполней карчми зоз подлим алкоголом и вец „пияни глави” хвалєли того хтори их часцел.
Боїм ше же керестурски огньогасци иду у истим напряме як и пририхтованє и сама преслава 100-рочнїци Фодбалского клуба „Русин”. Ище ше памета же спомнута преслава ФК „Русин” отримана у септембру 2023. року. Кажда чесц госцом хтори були на тей преслави. Преслава могла буц векша и святочнєйша, на висшим уровню и вельо замеркованша и помогнутша од ширшей дружтвеней заєднїци. Требало ше лєм тримац предписаньох и пракси Фодбалского союзу Сербиї, та би була голєм як даєдна преслава керестурского фодбалу у периодзе од 1943. по 2003. рок. Дакеди ше опитам: „Чом режеме конар на хторим шедзиме?”… „Чом голєм нє опомнєме того цо пилї тот крегки конар?” Тото цо шлїдзи то два факти хтори треба пречитац, а здрави розуми можу голєм дакус о нїх роздумац и принєсц заключенє, хторе у исти час и питанє: „Цо робиц и кадзи далєй?”
Нє знам як, цо и дзе записане 1939. року у Кулским срезу и Дунайскей бановини, алє теди у наших „Руских новинох” под насловом „Дарователє за огньогасну чету у Руским Керестуре” записане: Нашо Огньогасне дружтво, основане ище 1926. року, мало од початку вельо приятельох, котри похопели потребу огньогаства и помогли дружтво зос членарину: Члени утемелїтелє I. кл. Цо плаца 500 Д. раз на вше, II. кл. По 250 Д. III. кл. По 100 Д. и рочни по 25 Д. на рок. Приношиме їх попис най ше и други на нїх упатра и поможу нашо дружтво. Утемелїтельни члени I. кл. Цо плацели по 500 динари: Уд. Пап Дониза, Ремесельне Дружтво, Кооператива, Дюра Будински конопар, Павлович Мирон качмар. Утемелїтельни члени II. кл. Цо плацели по 250 динари: Радванї Филип, Шимко Михал, Солонар Єлена, Рац Осиф, Сабов Владо, Гербут Йовґен. Жилник Данил, Джуня Михал, Дюра Макаї дещар, Гербут Янко. По 2oo Д: Церковна Општина, Джуджар Михал, качмар. По 150 Д: Гайдук Владо, Макай Йовґен. По 100 Д: Уд. Надь Мара качмарка, Сабадош Денчи Гиков, Шимко Петро, Дудаш Андри, Гафич Янко младши, Роботне Дружтво Дюра Венчельовски, Сабадош Мафтей, Няради Штефан, Колєсар Дюра, Гайдук Яким, Орос Янко мл, Рац Янко мл, Малацко Янко ст, Рац Йовґен.
Шлїдуюци други факт од першого старши вецей як 12 роки, алє є ище вельо точнєйши, бо є записани лєм два тижнї потим як отримане собраниє 10. октобра 1926. року на котрим основане Дружтво, а у цалосци глаши: Руски Керестур – На дзень 10. октобер т. р. Отримане собраниє, на котрим основане Дружтво процив огня (Огньогасне дружтво) усвоєни дружтвени правила и свершени дружтвени виберанки. За предсидателя вибрани, п. Милан Войнович. Новтаруш, за п. председника Никола Павлович, за командира п. Кирил Шовш, чиновнїк, за секретара, п. Йован Силер п. новтаруш, за касира Михайло Джуня муляр, а за осталих членох ступели: п. п. Ґабор Колошняї, Мирослав Няради, Стеван Няради, Ґабор Пашо, Михайло Надьмитьо, Владимир Еделински, Янко Симунович, Йовґен Сеґеди, Йовґен Дудаш, Михал Рац, Грицо Киш, Никола Майхер, Яким Пашо, Дюра Джуня, Петро Катона, Кирил Фа, Яким Папуґа, Елемир Бучко и Яким Варґа. Дружтво дзекує дотерашнїм даровательом, цо на дружтво даровали, до тераз 3225,50 динари. (РУСКИ НОВИНИ ЗА РУСИНОХ У КРАЛЬОВИНИ СЕРБОХ, ГОРВАТОХ И СЛОВЕНЦОХ, число 97 Нови Сад 22. окт. 1926).
Повторюєм: Так дакеди написане, а чом то забуте, лєбо ше сце забуц?
Цо ше дотика формалного боку снованя Огньогасного дружтва у Руским Керестуре, ище 10. октобра 1926 боку поробене шицко так як треба. Цо ше дотика виходзеня керестурских огньогасцох, гашиц огнї медзи 1926. и 1930. роком, нєт нїяки доказ же керестуски огньогасци теди нє гашели огнї, лєм прето же нє шмели бо им предсидатель Войнович, валалски начальнїк, то нє дошлєбодзел, та вец „шедзели дома при пецу за буджаком”. Познате же теди часто горели хижи закрити зоз надом.
Прето, за початок треба лєм дакус роздумац, а вец глєдац и думанє од Огньогасного союзу Войводини и Сербиї и направиц преславу 100-рочнїци снованя и роботи єдней такей гуманитарней орґанизациї як ше тому швечи у нашим валалє. Од тей будуцей преслави валал и огньогасци можу мац лєм хасну. Кед нє будзе материялного хасну, вироятно будзе голєм моралного припознаня од ширшей дружтвеней заєднїци.