Кажди рок пред одходом на Лєтну школу руского язика до Попраду у Словацкей Републики ше водзи полемику же чи ше там одходзи туристично, опатрац прекрасни Татри, чи там нашо школяре дацо и науча зоз свойого язика, историї, вири и култури. Вше исти водза кампаню процив тей школи, з истима фактами же вона рускому школярови нє значи нїч, алє и попри тим интересованє за одход до Попраду наших школярох и наставнїкох, хтори там иду робиц и мерковац на 39 дзеци як цо було того року, з рока на рок вше векше.
Пред 11 роками, 2014. року, представителє двох реґионох Автономней покраїни Войводини и Самоуправного прешовского краю подписали спорозуменє о сотруднїцтве, хторе ше нє одношело лєм на Лєтну школу у Попрадзе, алє на шицки активносци хтори маю вязи зоз културу, образованьом и виру. Нє витворене нїч окрем Лєтней школи руского язика, хтору успишно, дотераз зоз домашню Штредню фахову школу за ремесла, орґанизовал Одбор за образованє Националного совиту Руснацох.
У седем рокох орґанизованя Лєтней школи, бо було претаргнуца пре корона епидемию, требало, насампредз, здобуц довириє родичох же ше наставнїки и орґанизаторе зоз Националного совиту буду одвичательно старац о дзецох. Верим же велїм нє було шицко єдно подписац согласносц у нотара же дзецко даваю нєпознатим особом, хтори их одведу до трецей держави. Ище горше було наставнїком и орґанизатором цали час тримац под контролу дакеди и нєприкладни справованя тинейджерох, хтори ше по своїх правилох жадаю справовац. Домашнї зоз попрадского интеранту з рока на рок гуторя же нас сцу прето же зме одвичательни, и же ше о школярох стараме по стародавно – хто розуми, тот похопи цо то значи.
Лєтна школа здобула довириє, а тому шведочи и факт же донєдавна требало нагваряц школярох же би пошли до Попраду, наставнїки ишли скоро вше исти, бо ше нови бали як то там будзе. Того року ше за Лєтну школу почали пририхтовац у фебруару, уж теди анкетовани наставнїки, школяре, и то дало добри резултат же ше приявели 40 школяре и наставнїки, хтори дотераз нїґда нє були у Попраду. То дало нови квалитет настави, школяре инсталовали руску тастатуру до телефонох, руско-сербски словнїк, учели стари слова, научели танцовац руски танци, шпивали руску гимну и ище вельо того цо им оможлївело научиц, або обновиц знанє руского язика. Тото цо найважнєйше и цо бенефит тей школи, то же ше престали ганьбиц буц Руснаци и бешедовац по руски, а, верце, велї до Попраду ишли зоз тим чувством. То було видно кед ше рушало на Лєтну школу же медзи собу школяре бешедую по сербски, а кед допутовали до Руского Керестура, цалком иншак було. Родичи хтори их дочекали ше питали: „Цо сце им зробели же ше ошлєбодзели бешедовац по руски?” Нїч, лєм зме их одведли до нашого старого краю, ґу нашим кореньом, дзе ше нє ганьбя буц Руснаци. То применьце и ви – бешедуйце з дзецми по руски и чувайце з нїма традицию, виру и дайце их до руских оддзелєньох. Нє гашце их, бо же зме Руснаци, то може буц лєм предносц.