Целова сукенка, бабка, кикци и била
газучка – так скорей випатрала єдна
дзивочка. Могла ше на крашнє бавиц
и обовязно мушела слухац родичох.
Мушела ше крашнє справовац, буц културна, нє кричац,
и мерковац най нє будзе мурцава, або най нє забрудзи сукенку
Задумайце дзивче хторе жада постац пилотка, програмерка, фодбалерка, або предсидателька держави. Воно жада мац кратки власи, пендрац ше по древе, поставя нєзґодни питаня, гласнєйше є од шицких у учальнї, або єдноставно ище вше нє зна цо сце буц док одрошнє.
Нєшка тото звучи цалком нормално. Так и треба же би було.
Лєм, тото нашo дзивче жиє на початку 18. вику и нє зоз богатей є фамелиї. То значи же нє мало єднаки можлївосци як и хлапци одлучовац о своїм образованю, роботи, малженстве и
будучносци.
Гоч єй формално нїхто нє бранї ходзиц до школи, єй родичи,
можебуц, нє маю достатоточно пенєжи вишколовац ю. Хлапцом було вельо лєгчейше ходзиц до школи. Кед же є тинейджерка, можебуц ше муши и одац. То на початку 18. вику була фамелийна одлука и, углавним, завишела од материялного стану фамелиї – алє и того хто ю спитує. Аж и кед ю нє спитовал нїхто, нє могла вибрац буц науковка, прето же дзивчата теди мушели помагац коло обисца, младших дзецох, або робиц на полю.
Цо шицко млади дзивки можу
Ґенерациї женох ше виборели за права хтори ми нєшка подрозумюєме.
Дзивчата ше можу школовац, можу гласац кед су полнолїтни, занїмац ше зоз спортами за хтори ше дакеди думало же су лєм хлопски, порушовац свойо подприємства, виглєдовац вселену, твориц (и бавиц) видео-бависка… Можу ношиц панталони, мац кратки власи, буц одлични у математики, або ю нє любиц вообще. Можу буц гласни, або цихи,
предумац ше и почац од початку.
Шицко цо ше од нїх и далєй обчекує
Алє, медзи тим цо дзивчата можу и цо им дружтво допущує, и далєй постої розлика. Хлапец хтори кричи и гласни, вон будзе водзиц. А дзивче кед кричи, та є пусте и розмазане. Кед хлапец вдери дзивче, „указує же ше му пачи”,
а кед дзивче вдери дакого воно бесне. Познєйше, кед су у штреднєй школи, кед хлапец упарти, вон
амбициозни, а кед дзивче упарте,
вец воно „напорне”. Кед хлапец превежнє инициятиву, мож патриц на тото як на лидерство, а кед то дзивче пороби, воно ше надрилює.
А цо вони думаю
Питали зме ше пейцом дзивчатом
и младим женом цо ше пременєло, а цо нє, кед поровнаме як дакеди жили дзивчата, а як вони тераз жию.
Мария Рамач, 14 роки, Дюрдьов: Можеме робиц шицко цо и хлапци, алє у дружтве иснує думанє же дзивчата слабши и емотивнєйши, та самим тим же нє можеме поробиц тото цо и вони. По моїм думаню нєт нїч цо ми мушиме робиц, а хлапци нє муша. Дзивчата скорей дозреваю, алє
пубертет стан кед ше емоциї, чувства, розположенє меняю вецей раз на дзень, та и на даскельо годзини. Нє исти зме як хлапци, алє зме и медзисобно шицки розлични. То так, алє сом обачела же старши хлопи и хлапци вообще нє похопюю нашо пременки розположеня. Видзи ше ми же мойо парняки, хлапци, досц нєдозретши од нас дзивчатох, и часто им треба толковац чом даєдни чувства при дзивчатох присутни. Вони найчастейше щешлїви и якош
безбрижнєйши, а ми заш лєм знаме буц и смутни, и нєщешлїви и щешлїви, и нє пробелм нам то указац.
Соня Надрлянски, 17 роки, Нови Сад: Думам же дзивчатом и женом нєшка лєгчейше як цо им було скорей, наприклад кед маю менструацию – єст уложки рижних велькосцох и шицко мож найсц на интернету, дакеди жени мали окремни ґачи за таки ситуациї, а то, по моїм думаню, нєпрактичне. А даєдни ствари ше нє пременєли, як наприклад – ище вше ше трима же хлапци предлужую фамелийне мено, а то нєшка нєважне. Тиж так, кед ше хлоп справує безобразно, то ше толерує, а кед даяка дзивка моцнєйша, гласнєйша и шлєбоднєйша, вец є дзива, або безобразна, вец то проблем
и муши ше пребачовац.
Валентина Рац, 21 рок, Руски Керестур: Нєшка жени маю вельки вибор роботох хтори можу робиц, и думам же у каждей сфери єст роботи за жени. Тиж так, технолоґия оможлївела лєгчейши живот, та думам же нєшка нє так чежко робиц, як цо то дакеди було. Нєшка вельо лєгчейше буц финансийно нєзависни, у одношеню на тото як то було скорей. Дружтвени обчекованя ме нє нервираю, бо су праве тото – „обчекованя”. Провадзим себе, свой темпо и нє нїч нє обчекуєм анї од себе, анї од других. Кажде ма свой вибор. Думам же жени, як и хлопи, у добрим положеню. Любела бим най людзе медзи полами нє правя розлику, односно хто кого менєй, лєбо вецей почитує, алє най ше вєдно у цалим дружтве потримуєме, бо так можеме направиц вельо лєпши резултати у шицким.
Катарина Фейди, 25 роки, Коцур: Думам же нєшка живот олєгчани и хлопом и женом. Медзитим, кед слово о тим цо ше од особох одредзеного полу обчекує – думам же жени тераз маю лєпши
условия буц тото цо су. Медзитим, думам же и нєшка єст одредзени стереотипи о женским справованю и способе роздумованя, и гоч исную толкованя з боку науки, и далєй ше жени катеґорує на даяки способ як „гистерични”, або пребарз чувствительни.
Фасцинує ме же таке стереотипне роздумованє маю нє лєм хлопи, алє тиж и жени, а то ми абсурдне. Щиро, думам же у 21. вику дружтво ма и нови обчекованя за жени, хтори лєм додати ґу старим. Нє могла бим видвоїц дацо специфичне, алє ми завадза обчекованє хторе провадзи норму векшини, як цо то: роки за одаванє, родзенє дзецка, бо
ше так, у ствари, уходзи женом и до особного способу живота.
Адриана Надь Барна, 29 роки, Руски Керестур: Велї ствари ше пременєли, лєм кед патрим на ґенерациї моїх бабох, прабабох, а то релативно кратки часови период. Но, без огляду на тото, обчекованя од женох, заш лєм, єст. Гоч жена може буц успишна у кариєри, активна у заєднїци, од нєй ше, заш лєм, обчекує най будзе и кресцанка, добра ґаздиня, добра мац и супруга, най будзе розположена, най ше стара о випатрунку, и кельо-тельо най вше будзе крашнє облєчена, нашминкана, зоз швижу фризуру. То ми найбаржей и завадза, же вообще єст обчекованя и же ше дискутує о тим яка жена треба же би була же би задоволєла критериюми дружтва, а нє важне чи би з тим була задовольна и сама зоз собу и на першим месце – щешлїва. Любела бим кед би одроснути зрозумели же дзивчата нє треба одмалючка учиц же би були „добри дзивчата” – цихи, вше послухни, скромни и же би вше кладли других людзох опрез себе, и своїх потребох и жаданьох. Важне их унапрямиц же би мали свойо думанє, же би лєгко и гласно знали повесц „нє” и так поставиц гранїцу.
Треба освидомиц же нє постої єден правилни способ буц жена, и же їх вредносц як особох нє завиши од того чи витворели обчекованя других особох.
Найважнєйше же би дзивчата и жени одрастали и жили зоз чувством же сами можу вибрац свою животну драгу и же ше вше, без огляду на одлуки, маю дзе врациц, ґу кому притулїц и одпочинуц ше од
животних виволаньох, же ше нє муша уклопиц до уж напредок одредзеней улоги, хтору надрилює околїско.