У Сербиї ше у остатнїм чаше просвитни роботнїки зочую з одказами, нє предлужує ше им контракти, а окрем наставнїкох зоз прицисками зочени и даєдни директоре школох. И то свойофайтови парадокс, бо у нашей жеми хиби скоро 80000 наставнїкох, а скоро 2000 преглашене як звишок. Мешацами ше даваю одкази без ясних законских процедурох и протоколох.
Даванє одказох и нє предлужованє контрактох директно повязане зоз штрайком просвитарох. Штрайк бул орґанизовани з боку штирох репрезентативних синдикатох, дзе ше добродзечно приключели и шицки други синдикати як потримовка. Нажаль, тота дїя виполитизована, а, як гваря просвитаре, вони лєм сцели указац же им у тей образовней системи, така яка є, нє добре и же їх статус як професиї нєзадоволююци.
На наставнїкох и занятих у просвити ше и далєй окончує прициски, а протести у просвити почали прето же су загрожени и од родичох и од управи, и прето же треба застановиц атак на тоту професию. Проблеми пре паданє стрехи и студентски протести були познєйше.
На сайту Министерства просвити мож видзиц кельо єст шлєбодни места по школох ширцом по Сербиї. Так у першим тижню у септембру по школох хибели 79745 просвитни роботнїки, а ту ше учишлює наставнїкох предметней настави, помоцних наставнїкох, наставнїкох практичней настави, класних старшинох, дефектолоґох и наставнїкох у комбинованих оддзелєньох.
На сайту Министерства ажурована и лїстина технолоґийного звишку и на тей лїстини 1785 наставнїки по школох. Тоти лїстини составени по окремним колективним контракту и у догварки зоз синдикатами. Кед потреба за роботу занятого престанє у даєдней школи, заняти ма першенство при пополньованю новоотвореного места у других школох. Постоя индициї же ше з намиру поставя даєдних наставнїкох на тоти места. И так жиєме у парадоксу, бо по терашнїх податкох хиби коло 80000 наставнїкох, а их ше одпущує з дня на дзень.
Синдикати маю право мац увид до лїстини шлєбодних роботних местох и лїстини занятих, за чию роботу цалком або часточно престала потреба, и то, так волани технолоґийни звишки. У пракси и на прикладу малей школи мож обачиц системски проблем, бо ше до роботного одношеня нє вше прима фахових людзох.
Шицко ше ламе прейґ хрибтох просвитних роботнїкох хтори думаю лєм о статусу професиї, о дзецох и ситуацийох по школох. Борба просвитних роботнїкох ше, вшелїяк, предлужи, а будзе ше глєдац таки можлївосци же би ше нє ламало и прейґ школярох. Предходни школски рок закончени лєм прето же би ше нє прикрацело дзецом на свойо основне людске право – право на образованє. Муши ше обезпечиц тото цо им по закону припада, бо просвитни роботнїки ту найбаржей пре нїх.
Од Министерства ше вимага же би спатрело терашнї стан у просвити и розгварку. Одвит ше ище вше чека.
ruske.redaktorka@gmail.com