Медитеран ше швидше зогрива

автор О. Планчак Сакач

На зогриванє у Медитерану уплївує векше прeдзеранє цеплого воздуху зоз сиверней Африки до Европи, цо за пошлїдок ма длуготирваци сушни периоди. Пороснуце температурох у Сербиї пошлїдок климатских пременкох, а окреме влєце, бо є у нас векше од просека на шветовим уровню.

Без дижджу през лєто, з високима температурами и цеплотнима габами, як того року у юлию и авґусту, то идеални условия за сушу. Найновши виглєдованя указую же у юговосточней Европи лєтни температури предлужа роснуц и надалєй, а лєтни ше дижджи у количеству зменшую.

Потребне ше адаптовац на нови климатски условия, нє лєм у польопривреди, алє и у шицких сферох живота, а окреме у енерґетики. У Програми прилагодзованя на пременєти климатски условия наявене и же би требало унапредзиц сезонски проґнози.

Статистика указує же осми раз од 2000. року суша у авґусту потрафела вельки часци Сербиї, а дакеди то було ридке зявенє. Медзи екстремнима хвильовима обставинами, сушу окреме чежко провадзиц и мерац. Суши охабяю далєкосяжни пошлїдки у польопривреди, економиї и на людске дружтво вообще, алє чежко одредзиц кеди точно починаю и кельо тирваю.

Исную и вецей файти сушох, бо можу буц метеоролоґийни, гидролоґийни и польопривредни суши, алє шицки починаю з дефицитом дижджу. Же би ше суши могло провадзиц, у науки розвите вельке число индексох, хтори з числами и мераньом описую одредзени стан як цо то длужина и интезитет суши.

Лєтни мешаци, юлий и авґуст найцеплєйши у року, кед суши можу буц винїмково чкодлїви, а окреме за позни польопривредни култури, як цо то кукурица, хтора през лєто преходзи през ключни фази у розвою. До 90-тих рокох прешлого вику видвоюю ше  лєм два екстреми 1963. и 1983. рок, и то лєм з локализованима екстремнима сушами у часцох Войводини.

Алє ситуация ше меня од остатнєй децениї прешлого, а окреме зоз початком того вику. Моцни и екстремни суши означени у авґусту 2000, 2003, 2007, 2011, 2012, 2017, и 2022. Авґуст того року тиж так будзе зазначени у тим рядошлїду. Окрем того обачене же юлий и авґуст указую конзистентни тренд ґу сухшим условийом и висшим лєтним температуром.

Без огляду на сушу и на зменшани приноси, єдзеня у Сербиї будзе, гваря фаховци, лєм воно нє будзе тунє. У рокох хтори пред нами требало би укладац до залївних системох и виберац гибридни сорти хтори би зменшали ефекти суши.

ruske.redaktorka@gmail.com

ПОВЯЗАНИ ТЕКСТИ